Ο Τσε το επαναστατικό κόμμα, η σχέση του με το λαό.*

Δημοσιεύθηκε: 30/10/2017


του Δημήτρη Καλτσώνη


Είναι, νομίζω, γνωστό και δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο Τσε υποστήριζε την ανάγκη ύπαρξης και πρωτοπόρας δράσης ενός επαναστατικού κόμματος το οποίο θα πρέπει να συγκεντρώνει την επαναστατική πρωτοπορία της εργατικής τάξης και των άλλων καταπιεζόμενων στρωμάτων και να βασίζεται στη μαρξιστική λενινιστική ιδεολογία. Το συμπέρασμα αυτό διατύπωνε με σαφήνεια στην εισαγωγή του βιβλίου «Το μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα» που εκδόθηκε από το υπό ίδρυση τότε «Ενιαίο κόμμα της σοσιαλιστικής επανάστασης της Κούβας».

Η εμπειρία της επανάστασης στη Κούβα τον είχε διδάξει ότι αυτό δεν είναι πάντα δεδομένο. Δεν αρκεί να αυτοπροσδιορίζεται ένα κόμμα ως πρωτοπορία της εργατικής τάξης. Πρέπει και να το αποδεικνύει στην πράξη. Στην προεπαναστατική Κούβα, το προεπαναστατικό κομμουνιστικό κόμμα, δέσμιο του σεχταρισμού, δεν μπόρεσε να αποτελέσει την πρωτοπορία του λαού. Σε τέτοια αναδείχθηκε το Κίνημα 26 Ιούλη με επικεφαλής τον Φιδέλ Κάστρο, τον Ραούλ Κάστρο, τον Τσε Γκεβάρα και άλλους που με πνεύμα ενωτικό, επαναστατικό και πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις συνθήκες κατάφερε να προσελκύσει το λαό στον αγώνα.

           
Ο Τσε δεν έμεινε στις βασικές θεωρητικές παραδοχές που είχαν διατυπωθεί από τους θεμελιωτές του μαρξισμού. Τις εμπλούτισε με τη στάση ζωής, με το παράδειγμά του και, λιγότερο βέβαια, με θεωρητικές επεξεργασίες. Αυτό το έκανε τόσο κατά τη διεξαγωγή της επανάστασης όσο και μετά -πράγμα πιο δύσκολο-, όταν ήταν υπουργός Βιομηχανίας. Αυτόν τον εμπλουτισμό θα ήθελα να αναδείξω γιατί αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για την υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης των λαών.

           
Όλη η αγωνία που τον διακατείχε ήταν να μην διαρραγούν οι στενοί δεσμοί, δεσμοί αίματος, ανάμεσα στο επαναστατικό κόμμα και στο λαό. Όλη η έγνοια του ήταν να γίνει πραγματικά κυρίαρχος ο λαός, ο καθημερινός εργαζόμενος άνθρωπος.

           
Γι' αυτό, για παράδειγμα, στάθηκε αταλάντευτα στο πλάι του Φιδέλ Κάστρο και της λοιπής επαναστατικής ηγεσίας στην κρίση που ξέσπασε το 196
2. Εκείνη την περίοδο μια ομάδα υπό τον Άνιμπαλ Εσκαλάντε, στέλεχος του παλιού ΚΚ και στέλεχος στη συνέχεια του ενιαίου επαναστατικού κόμματος (στο οποίο είχαν συγχωνευθεί το Κίνημα 26 Ιούλη, το παλιό ΚΚ και άλλες οργανώσεις) κατέλαβαν μια σειρά θέσεις στον κομματικό και κρατικό μηχανισμό, παραμερίζοντας τους αγωνιστές της Σιέρα Μαέστρα και επέβαλλαν έναν αυταρχικό, γραφειοκρατικό, δογματικό τρόπο αντιμετώπισης του λαού και των προβλημάτων.

           
Ο Φιδέλ Κάστρο το Μάρτιο του 1962 μίλησε ανοιχτά για το πρόβλημα στην κουβανέζικη τηλεόραση. Απευθύνθηκε στο λαό για να τον ενεργοποιήσει για την επίλυση του προβλήματος. Ο Τσε επίσης με διάφορες ομιλίες και παρεμβάσεις του κατήγγειλε τις δεσποτικές μεθόδους, την ωραιοποίηση των καταστάσεων, τα παχιά λόγια και συνθήματα που χαρακτήριζαν τον Εσκαλάντε και το περιβάλλον του. Προέτρεψε ο Τσε, “να ακούσουμε τη φωνή του λαού, που είναι σε καλύτερη θέση να σε προσανατολίσει”, “ενάντια στη γραφειοκρατία και στο σεχταρισμό”[1].

           
Ο Τσε, λοιπόν, δεν αρκέστηκε να αναπαράγει απλώς τη λενινιστική θεωρία περί επαναστατικού κόμματος. Την εφάρμοσε και την εμπλούτισε δημιουργικά στην πράξη. Όπως έλεγε ο Φιδέλ Κάστρο,
«ο Τσε έφερε τις ιδέες του μαρξισμού-λενινισμού στην πιο δροσερή, στην πιο καθαρή και πιο επαναστατική έκφρασή τους».

           
Μπορούμε, για λόγους μεθοδολογικούς, να συνοψίσουμε την συμβολή του Ερνέστο Γκεβάρα στο ζήτημα αυτό σε πέντε άξονες.

           
1.Επέμενε διαρκώς ότι οποιοδήποτε πολιτικό ή οικονομικό σχέδιο πρέπει να είναι καρπός της δημοκρατικής συμμετοχής του λαού και όχι αυθαίρετη επιλογή της όποιας πρωτοπορίας ή γραφειοκρατίας. “Κάθε σχέδιο στο οποίο δε συμμετέχει ο λαός απειλείται σοβαρά με αποτυχία”, τόνιζε. Οι κοινωνικές αλλαγές, η επανάσταση «δεν μπορεί να προχωρήσει αν κάθε της κατάκτηση, κάθε της βήμα δεν γίνεται από το σύνολο των πολιτών, από όλες τις μάζες του λαού».

           
«Και εμείς οι ίδιοι, -έλεγε με άλλη ευκαιρία- μια κυβέρνηση επαναστατική, μέρος του λαού, έχουμε διδαχθεί ρωτώντας πάντοτε το λαό, χωρίς ποτέ να διαχωριζόμαστε από αυτόν. Διότι αυτός που διοικεί και απομονώνεται μέσα σε έναν γυάλινο πύργο, προσπαθώντας να καθοδηγήσει το λαό με φόρμουλες, είναι αποτυχημένος και βαδίζει στο δρόμο του δεσποτισμού».

           
2.Το επαναστατικό κόμμα, τα μέλη και τα στελέχη του πρέπει διαρκώς να βρίσκονται σε επαφή με το λαό, σε στενή διαλεκτική σχέση μαζί του. Αν χαθεί αυτή, είτε σε συνθήκες αγώνα στο έδαφος του καπιταλισμού είτε στο έδαφος του σοσιαλισμού, παραμονεύει η γραφειοκρατικοποίηση και ο εκφυλισμός του επαναστατικού κόμματος. “Το να είσαι σε επαφή με τους ανθρώπους, το να χορτάσεις επαφή με τους ανθρώπους, είναι ωφέλιμο για τη διοίκηση γιατί λόγω των καθηκόντων της είναι εκτεθειμένη στους κινδύνους της γραφειοκρατίας και της απομάκρυνσης από τις μάζες”.

           
Τα στελέχη του επαναστατικού κόμματος θα πρέπει να ελέγχονται από το λαό, τόσο σε συνθήκες καπιταλισμού όσο και, πολύ περισσότερο, σε συνθήκες σοσιαλισμού. Έλεγε: «Όποιος θέλει να είναι ηγέτης, θα πρέπει να μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση των μαζών, ή μάλλον να την υποστεί. Πρέπει να πεισθεί ότι διαλέχτηκε γιατί είναι ο καλύτερος ανάμεσα στους καλύτερους, με τη δουλειά του, με το πνεύμα θυσίας του, με την πρωτοποριακή του στάση σ’ όλες τις καθημερινές μάχες που δίνει το προλεταριάτο για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού».

           
3.Το επαναστατικό κόμμα είτε διεξάγει αγώνα ενάντια στην ολιγαρχία είτε κυβερνά πρέπει να λέει πάντοτε την αλήθεια, να μην κρύβει, να μην ωραιοποιεί, να μην συγκαλύπτει τα λάθη του. “Το σημαντικό δεν είναι να δικαιολογήσουμε το λάθος, είναι να εμποδίσουμε την επανάληψή του”. Ο ίδιος επίσης έλεγε:
«Ο τρόπος μου να φέρω σε πέρας τα πράγματα είναι να λέω την αλήθεια, προσωπικά πιστεύω ότι είναι το καλύτερο όλων».

           
4.Το επαναστατικό κόμμα πρέπει να είναι αδιάλλακτο ενάντια σε τυχόν προνόμια των στελεχών του. Είναι γνωστά διάφορα περιστατικά, είτε από τον αντάρτικο αγώνα είτε όταν ήταν υπουργός, που δείχνουν πόσο αδιάλλακτος ήταν στο ζήτημα αυτό. Δεν έχει καφέ για όλους, δεν θα πιεί κανείς, ούτε εγώ, είπε σε μια σύσκεψη. Διατήρησε την αντάρτικη συνήθεια να μοιράζει τα πάντα με τους γύρω του. Είναι γνωστή η σφοδρή αντίδρασή του όταν ο ταμίας του κινηματογράφου δεν θέλησε να τον κάνει να πληρώσει εισιτήριο ή όταν ο διευθυντής ενός εργοστασίου προσπάθησε να του χαρίσει ένα ποδήλατο για την κόρη του.

           
Θεωρητικοποιώντας τη στάση ζωής του έλεγε: «Πρέπει να ξεκόψουμε μια και καλή απ’ την ιδέα ότι το να είσαι μέλος μιας μαζικής οργάνωσης ή του καθοδηγητικού κόμματος της Επανάστασης … σου δίνει την παραμικρή δυνατότητα  να αποκτήσεις ο,τιδήποτε περισσότερο απ’ τους άλλους» ενώ με διάφορες ευκαιρίες καυτηρίαζε την «ευννοιοκρατία». Τέτοια ήταν η απόλυτα ξεκάθαρη τοποθέτηση του Γκεβάρα για ένα πρόβλημα που ταλάνισε τα πρώην σοσιαλιστικά κράτη αλλά, συχνά, σε μικρογραφία ταλανίζει και εργατικά κόμματα που βρίσκονται στην αντιπολίτευση σε συνθήκες καπιταλισμού. “Για μένα είναι αδιανόητο να προσφέρεις οικονομική ανταμοιβή σε ένα ηγετικό στέλεχος”.

           
5. Ο βαθύς ανθρωπισμός ξεχώριζε τον Τσε. Ο βαθύς ανθρωπισμός πρέπει να διακρίνει τους επαναστάτες. «Ο μαρξιστής πρέπει να είναι ο καλύτερος, ο πιο ολοκληρωμένος από τους ανθρώπους, αλλά πάντοτε και πριν απ’ όλα να είναι άνθρωπος». Στο άρθρο του “ο σοσιαλισμός και ο άνθρωπος στην Κούβα” τόνιζε: «πρέπει να έχεις πολλή ανθρωπιά και μεγάλη συναίσθηση της δικαιοσύνης και της αλήθειας για να μην πέσεις σ’ ένα υπερβολικό δογματισμό, σ’ ένα ψυχρό σχολαστικισμό και να μην απομονωθείς από τις μάζες».

           
Στο ίδιο κείμενο σημείωνε επίσης: «δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι ο μαρξιστής δεν είναι μια αυτόματη και φανατική μηχανή… Ο Φιντέλ καταπιάνεται ξεκάθαρα μ’ αυτό το πρόβλημα σε μια από τις παρεμβάσεις του: «ποιος είπε ότι ο μαρξισμός είναι αποποίηση των ανθρώπινων συναισθημάτων, της συναδελφοσύνης, της αγάπης προς τον πλησίον, του σεβασμού, της φροντίδας για το σύντροφο;»».
Ο επαναστάτης «δεν μένει ποτέ ξένος στη ζεστασιά της ανθρώπινης επαφής».

           
Δίνοντας μια καθολική διάσταση τόνιζε ότι ο πραγματικός επαναστάτης οφείλει επίσης, αν θέλει να ανταποκρίνεται στην ιδιότητα αυτή, «να ξεσηκώνεται ενάντια σε κάθε τι άδικο, όποιος κι αν το έκανε». Αυτή είναι η κληρονομιά του Τσε. Ας σκεφτούμε ξανά. Ας σκεφτούμε βαθιά και ας πράξουμε.

 

*Ομιλία στην εκδήλωση «Ο ΤΣΕ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ», στις 24/10/2017.


[1]              Για τις παραπομπές βλ. Δ. Καλτσώνης, Ο Τσε για το κράτος και την επανάσταση, εκδ. Τόπος, 2012 και Π.Ι. Τάιμπο ΙΙ, Ερνέστο Γκεβάρα, εκδ. Κέδρος, 2005 και την έκδοση Ο Τσε μιλάει στους νέους, εκδ. Διεθνές Βήμα, 2004.

Δείτε τον πρώτο κύκλο των "7 απλών μαθημάτων του μαρξισμού"

smile

Μια νατοϊκή λύση δεν είναι λύση, αλλά υποθήκη για νέα δεινά - Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018


Η συμφωνία Τσίπρα – Ζάεφ αποτελεί μια εξαιρετική εξέλιξη για τις ΗΠΑ και την ΕΕ που επέβαλαν λύση στο ονοματολογικό για να ισχυροποιηθεί άμεσα η Νατοϊκή παρουσία στα Βαλκάνια. Ανοίγει πλέον ο δρόμος για τη μαζική ένταξη κρατών της Νότιας Βαλκανικής στον ευρωατλαντικό άξονα, την ασφυκτική πίεση στη Σερβία, την περαιτέρω περικύκλωση της Ρωσίας. Μια Νατοϊκή λύση δεν είναι καλή λύση γιατί το πλαίσιο στο οποίο λειτουργεί είναι εξ ορισμού προβληματικό, αποσταθεροποιητικό, επικίνδυνο.


read more ...

Θερινό σεμινάριο 2018: τέσσερα βιβλία του μαρξισμού - Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

Οι ΗΠΑ παρέχουν στρατιωτική ενίσχυση στο 73% των δικτατορικών καθεστώτων του πλανήτη - Δευτέρα, 11 Ιουνίου 2018



...Σύμφωνα με το σύστημα της οργάνωσης Freedom House για την αξιολόγηση των πολιτικών δικαιωμάτων ανά τον κόσμο, υπάρχουν 49 κράτη στον πλανήτη, τα καθεστώτα των οποίων, με βάση τα στοιχεία του 2015, μπορούν σε γενικές γραμμές να χαρακτηριστούν «δικτατορικά». Σύμφωνα με τα δημοσιονομικά στοιχεία του 2015, του τελευταίου έτους για το οποίο έχουμε μέχρι στιγμής δημοσιευμένα στοιχεία, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ παρείχε στρατιωτική στήριξη σε 36 από τα καθεστώτα αυτά, με την ευγενική χορηγία των φόρων που πληρώνετε. Οι ΗΠΑ στηρίζουν αυτή τη στιγμή πάνω από το 73% των δικτατορικών καθεστώτων που υπάρχουν στον κόσμο!...


read more ...

Ο Ανορθόδοξος Πόλεμος επιστρέφει στη Νικαράγουα μετά 30 χρόνια - Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018




Αν δεν είχαμε αναφέρει τη λέξη Νικαράγουα, ο αναγνώστης θα μπορούσε να σκεφτεί τη Βενεζουέλα. Δεν θα έκανε λάθος. Θα μπορούσε επίσης να έχει συσχετίσει τέτοια γεγονότα με το Ιράν, τη Λιβύη, την Ουκρανία, που έχουν ζήσει ή ζουν παρόμοιες εμπειρίες.

Γιατί η Νικαράγουα; 
Μπορεί να  υπάρχουν διάφοροι λόγοι, όπως η κατασκευή της μεγάλης δια ωκεάνειας Διώρυγας , έργο για το οποίο δεν ζητήθηκε η συμβουλή ούτε προβλέπεται “βοήθεια” από τις ΗΠΑ. Ακόμα χειρότερα, η Κίνα θα μπορούσε να παίξει αποφασιστικό ρόλο σε αυτό το Υπερ – έργο. 
Επιπλέον, οι στενοί δεσμοί της κυβέρνησης της Νικαράγουα με την Κούβα, τη Βενεζουέλα, τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς και η διεθνής της θέση απόρριψης των ηγεμονικών επιδιώξεων των ΗΠΑ , αξιολογείται σαν λόγος με ιδιαίτερη και βαρύνουσα σημασία.

 

 

read more ...

Εκδήλωση του Πολιτιστικού Συλλόγου "Χοσέ Μαρτί" για την μπριγάδα της Πρωτομαγιάς - Τρίτη, 5 Ιουνίου 2018



Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Χοσέ Μαρτί» σας προσκαλεί στη συζήτηση/αναφορά στην Κούβα του σήμερα με αφορμή τη συμμετοχή στην πρόσφατη διεθνή μπριγάδα της Πρωτομαγιάς


290 φίλες και φίλοι της Κούβας από 32 χώρες μεταξύ των οποίων πέντε από την Ελλάδα συμμετείχαν στην 13η διεθνή μπριγάδα της Πρωτομαγιάς εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους προς την κουβανική επανάσταση. Οι μπριγαδίστες θα μας μεταφέρουν την εμπειρία τους από επισκέψεις τους σε εργοστάσια και σε αγροτικούς συνεταιρισμούς, σε σχολείο και πανεπιστήμιο, σε νοσοκομείο, από συζητήσεις με αντιπροσώπους της Εθνοσυνέλευσης Λαϊκής Εξουσίας που έχουν εκλεγεί στις πρόσφατες εκλογές, καθώς και από συναντήσεις με μέλη μαζικών φορέων, όπως την Ομοσπονδία Γυναικών και τις Επιτροπές Υπεράσπισης της Επανάστασης. Στη διάρκεια της διαμονής τους στην Κούβα οι μπριγαδίστες ήρθαν σε άμεση επαφή και συζήτησαν με εργαζόμενους της πόλης και της υπαίθρου της Κούβας για τις κατακτήσεις της σοσιαλιστικής επανάστασης και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.

 

Θα γίνει προβολή φωτογραφικού υλικού

 

Στη συζήτηση θα συμμετέχουν και μπριγαδίστες που έχουν λάβει μέρος σε παλιότερες αποστολές αλληλεγγύης και εθελοντικής εργασίας στη σοσιαλιστική Κούβα τις οποίες οργανώνει το Κουβανικό Ινστιτούτο για τη Φιλία των Λαών (ICAP).


Η εκδήλωση θα γίνει στον χώρο των εκδόσεων Διεθνές Βήμα, Σόλωνος 142, Πλ. Κάνιγγος, 5ος όροφος (ταράτσα) το Σάββατο 9 Ιούνη, 7:30 μ.μ.


Ανυπότακτο …Βερολίνο - Σάββατο, 2 Ιουνίου 2018


 

...Παίρνω την τύχη στα χέρια μου δεν σημαίνει να κάνω απλά το μεγάλο βήμα για μετανάστευση, ως προσωπική στρατηγική επιβίωσης. Για να γίνει το πάθημα μάθημα, πρέπει να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι μόνο η συλλογική κοινωνική και πολιτική δράση μπορεί να αλλάξει συνολικά και με σχετική σταθερότητα και ασφάλεια τις συνθήκες της ζωής μας. Επίσης, ότι τα προβλήματα από τη μια είναι κοινά ως προς την αιτία τους και στην Ελλάδα και στις χώρες που μεταναστεύουμε, αλλά από την άλλη και με μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ ιμπεριαλιστικών κρατών και προτεκτοράτων. Αυτές οι διαφοροποιήσεις, όμως, είναι και πάλι πρώτα πολιτικές και μετά πολιτιστικές.

...ελευθερία δεν είναι η ατομική φυγή από τις κοινωνικές πιέσεις (οικονομικές της επιβίωσης, οικογενειακές, πολιτιστικές κοκ) μιας κοινωνικής κρίσης τόσο μεγάλης όσο αυτής που ζει η Ελλάδα τα τελευταία 10 χρόνια, αλλά η ενεργή και συνειδητοποιημένη δράση ενάντια στην κρίση αυτή, κάτι που μπορεί να γίνει μόνο συλλογικά, είτε ζούμε στην Ελλάδα, είτε στη Γερμανία…


read more ...