Ο Τσε και η οικοδόμηση του σοσιαλισμού.*

Δημοσιεύθηκε: 31/10/2017

 

της Νατάσας Τερλεξή

Ο Τσε χάραξε μια προοπτική για την απελευθέρωση του κόσμου από το καπιταλιστικό σύστημα, ως κομμάτι της κεντρικής ηγεσίας της κουβανικής επανάστασης.

Ήδη  πριν από την ένταξή του στην εκστρατεία του Γκράνμα το 1957, είχε στραφεί στον μαρξισμό -  ψάχνοντας να εξηγήσει την ανελέητη καταστροφή της ανθρώπινης υπόστασης που έβλεπε γύρω του παντού.

Όμως στον ζωντανό αγώνα έγινε κομμουνιστής, απέκτησε μέσα από την εμπειρία του στον επαναστατικό στρατό της Κούβας, την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι του μόχθου όχι μόνο πρέπει, αλλά ότι να δημιουργήσουν μια νέα κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση. Ότι στην πορεία των αγώνων τους θα γίνουν οι άνθρωποι – οι άνδρες και οι γυναίκες– που όχι μόνο γκρεμίζουν αλλά και χτίζουν. Ότι αναπλάθοντας την κοινωνία στη βάση της ανθρώπινης αλληλεγγύης, θα αποδειχθούμε ικανοί να πλάσουμε και τον αλληλέγγυο άνθρωπο.

Οι γενικεύσεις του Τσε από την κουβανική επαναστατική διαδικασία βρίσκονται στα γραπτά και τις ομιλίες του.

Όπως πολλές φορές έχουν πει ο Τσε και ο Φιντέλ Κάστρο, αμέσως μετά τη νίκη της 1ης Γενάρη 1959 ξεκίνησε ένα έργο δυσκολότερο από τον ίδιο τον επαναστατικό πόλεμο. Και σε αυτό το έργο έπαιξε εξέχοντα ρόλο ο Τσε, αναλαμβάνοντας ευθύνες ως:

·         Επικεφαλής του Εθνικού Ινστιτούτου Αγροτικής Μεταρρύθμισης 1959 (καθότι η επανάσταση υλοποίησε άμεσα τις δεσμεύσεις της απέναντι στους χωρικούς).

·         Πρόεδρος της Εθνικής τράπεζας 1960 (όταν εθνικοποιήθηκαν σχεδόν όλες οι τράπεζες και οι βιομηχανίες ξένων και εγχώριων συμφερόντων).

·         Υπουργός Βιομηχανίας από το 1961. (Στη διεύθυνσή του είχε το 70% των βιομηχανιών της Κούβας. Είχε το καθήκον να τις αναδιοργανώσει σε προλεταριακές βάσεις, να διατηρήσει την παραγωγή, ενώ ταυτόχρονα αναχωρούσαν τα αφεντικά και τα μεσαία και τεχνικά στελέχη τους.)

Στο έργο του της περιόδου του Υπουργείου Βιομηχανίας φαίνεται καθαρότερα πως ο Τσε δεν ήταν ουτοπιστής, ήταν εργάτης πρακτικός, ήταν κομμουνιστής.

Εδώ βλέπουμε τον Τσε που καταπιάνεται με τα καθήκοντα της επόμενης μέρας, πρακτικά αλλά και θεωρητικά, σε βαθμό που οι Μπολσεβίκοι δεν πρόλαβαν. Ό,τι πιο προχωρημένο και χρήσιμο έχουμε για να φωτίσουμε τη φύση των καθηκόντων αυτών βρίσκεται στο έργο του Τσε, κυρίως στο βιβλίο του Κάρλος Ταμπλάδα: Ανατρέψαμε τους καπιταλιστές και τους βγάλαμε από το σβέρκο μας. Έχουμε στα χέρια μας την παραγωγική βάση και τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας. Διαλύσαμε το κράτος τους. Και τώρα τι; Δεν υπάρχει οδικός χάρτης. Λίγοι έφτασαν ως εκεί! Οι Μπολσεβίκοι για να χαράξουν τις κατευθυντήριες γραμμές τους στηρίχτηκαν στην Παρισινή Κομμούνα. Οι Κουβανοί στην εμπειρία της νεαρής σοβιετικής ένωσης.

Επιγραμματικά, τα συμπεράσματα του Τσε που καταγράφονται στο έργο του αυτής της περιόδου:

-          Η οικοδόμηση του σοσιαλισμού ξεκινά με την κατάληψη της εξουσίας, την κατάργηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και το πέρασμα των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας στα χέρια των του οργανωμένου λαού – δηλαδή των εργατών, σε συμμαχία με τους φτωχούς αγρότες και τα φτωχά στρώματα των μικροαστών των πόλεων που τους ακολουθούν.

-          Η εθνικοποίηση των τραπεζών, των ΔΕΚΟ και της βιομηχανικής βάσης, μαζί με την κοινωνικοποίηση της γης καθιστά δυνατό τον οικονομικό σχεδιασμό. Ο οικονομικός σχεδιασμός είναι η ραχοκοκαλιά της νέας οικονομίας.

-          Εγγύηση ότι η σχεδιασμένη οικονομία θα υπηρετεί τις ανάγκες των μέχρι τότε εκμεταλλευομένων μαζών και θα στοχεύει στη βελτίωση της θέσης τους από κάθε άποψη είναι η ποικιλόμορφη οργάνωση των ίδιων των μαζών, μέσα από το κομμουνιστικό τους κόμμα καθώς και τις άγρυπνες μαζικές οργανώσεις τους. Ένα κόμμα της εργατικής πρωτοπορίας με εσωτερική δημοκρατία που να βρίσκεται στον αντίποδα του σεχταρισμού και της γραφειοκρατίας (πράγματα που πάνε μαζί). Ένα κόμμα που είναι ασπίδα απέναντι στα προνόμια. Ένα κόμμα που καθοδηγεί ολοένα ευρύτερα στρώματα της τάξης μας ώστε να ασκούν ολοένα μεγαλύτερο έλεγχο στην πολιτική πορεία, καθώς και στη διοίκηση του κράτους και της οικονομίας. Βέβαια σε τελική βέβαια ανάλυση, εγγύηση για την έκφραση της μαζικής λαϊκής θέλησης είναι ο ένοπλος λαός.

-          Ο Τσε τόνιζε ότι η οικονομική ανάπτυξη στον σοσιαλισμό είναι τελικά έργο συνειδητών ανδρών και γυναικών και όχι ενός επιτελείου τεχνοκρατών που «φροντίζει πριν από εμάς για εμάς». Η δε ανάπτυξη του αλληλέγγυου ανθρώπου δεν περιμένει. Συμβαδίζει και συνοδεύει την ανάπτυξη της νέας κοινωνίας από την πρώτη στιγμή.

-          Τόνιζε ότι ο νόμος της αξίας – ο νόμος της αγοράς – δεν μπορεί να παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο στη λήψη οικονομικών αποφάσεων. Ο πρωταρχικός ρόλος ανήκει στην αλληλεγγύη.

-          Μια σοσιαλιστική επανάσταση δίνει για πρώτη φορά στον εργαζόμενο λαό την ευκαιρία να πάψει να είναι τυφλό υποχείριο των οικονομικών νόμων που μας πουλούν, μας αγοράζουν, και καθορίζουν τις συνθήκες ζωής και εργασίας μας, τις κοινωνικές σχέσεις γενικότερα. Αυτή είναι η ουσία της.

-          «Ο κομμουνισμός» έλεγε «είναι ένα φαινόμενο συνείδησης και όχι μόνο παραγωγής ... Δεν μπορείς να φτάσεις στον κομμουνισμό με την απλή μηχανική συσσώρευση ποσοτήτων προϊόντων που τίθενται στη διάθεση του λαού ... δεν μπορούμε να φτάσουμε αν ο άνθρωπος δεν είναι συνειδητός. Δηλαδή , εάν δεν αποκτά μια νέα συνείδηση απέναντι στην κοινωνία.»

-          Ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να οικοδομηθεί με τις καπιταλιστικές μεθόδους του καρότου και του μαστίγιου αλλά με την αυξανόμενη χρήση κοινωνικών κινήτρων  και την απόσπαση όλο και περισσότερης κοινωνικά χρήσιμης εργασίας από τη μισθωτή σχέση. Έτσι γινόμαστε ολοένα λιγότερο δούλοι και περισσότερο άνθρωποι. Η οργανωμένη, παραγωγική εθελοντική εργασία γίνεται «σχολείο για τον σοσιαλισμό» θα πει ο Τσε (Σος. Και ανθρ. στην Κούβα).

Όλα όσα έγραψε και εφάρμοσε ο Τσε καταδεικνύουν τον πολιτικό, στην ουσία, χαρακτήρα των αποφάσεων που κινούν τη μετάβαση – πέρα από τη στενή έννοια της οικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τσε δεν καταπιάστηκε με «πεζά» θέματα όπως: πώς πρέπει να καθορίζονται οι τιμές των προϊόντων και οι μισθοί; Πώς εκπαιδεύονται στελέχη ικανά να διοικήσουν τη σοσιαλιστική επιχείρηση; Πάνω σε ποιες αρχές οφείλουν να οικοδομούνται οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ των χωρών που έχουν ανατρέψει τον καπιταλισμό ώστε να ανεβεί το βιοτικό επίπεδο του λαού στις πρώην αποικίες; (Βλ. βιβλίο Ταμπλάδα.)

Από την εποχή του Τσε μέχρι σήμερα, η Κούβα,  που ξεκίνησε ως μια μισο-αποικία των ΗΠΑ κατάφερε να θέσει τα θεμέλια μιας σοσιαλιστικής οικονομίας και ενός σοσιαλιστικού ήθους.

- Όλα αυτά σε έναν κόσμο όπου καμία άλλη χώρα από το 1959 και μετά δεν κατάφερε να ανατρέψει τον καπιταλισμό και να τραβήξει τον κουβανικό δρόμο.

- σε μια χώρα που αντιμετωπίζει τον οικονομικό στραγγαλισμό των ΗΠΑ, και βρίσκεται στο στόμα του λύκου για πάνω από μισόν αιώνα

- και σήμερα αντιμετωπίζει, όπως όλοι μας, τις επιπτώσεις της βαθύτερης από τη δεκαετία του 1930 καπιταλιστικής οικονομικής κάμψης.

Να θυμηθούμε ότι, χωρίς τις πολιτικές, στην ουσία τους, κατακτήσεις αυτές, η Κούβα θα είχε υποκύψει στην Ουάσιγκτον μέσα στην Ειδική Περίοδο τη δεκαετία του 1990 – περίοδο καταβαράθρωσης των εμπορικών της συναλλαγών που ήρθε με τη διάλυση της ΕΣΣΔ.

Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε αυτό το κατόρθωμα χωρίς τους όρους που έθεσε ο Τσε: Ξεκίνα με τον σχεδιασμό που προτάσσει τις ανάγκες τις συντριπτικής πλειονότητας του λαού. Με την εθελοντική εργασία και τα ηθικά κίνητρα στην εργασία στο εσωτερικό της χώρας αλλά και διεθνώς οι μάζες θα αναπτύξουν τις αναγκαίες δεξιότητες αλλά κυρίως το ήθος για να διοικήσουν. Το προλεταριακό κόμμα και οι μαζικές οργανώσεις διασφαλίζουν τον ταξικό χαρακτήρα της πορείας: Μέσα στην τρικυμία οικονομικών κρίσεων, επαναστατικών ευκαιριών και πολέμων διορθώνουν και προχωρούν.

Δεν μιλάμε για τη δεκαετία του 1960 με μαυρόασπρες εικόνες. Μιλάμε για το σήμερα. Στην πρόσφατη μαζική λαϊκή κινητοποίηση για την αντιμετώπιση του Τυφώνα Ίρμα είδαμε για άλλη μια φορά όλα τα στοιχεία που ανάφερα προηγουμένως. (Σχεδιασμός + εθελοντική εργασία + ηθικά κίνητρα + επαναστατικό προλεταριακό κόμμα και μαζικές οργανώσεις + διεθνισμός)

Αν δεν αναλύσουμε με τη σειρά μας τις εμπειρίες της κουβανικής επανάστασης, ο σοσιαλισμός, από ανάγκη και στόχος, ναι, γίνεται ουτοπία άπιαστη. Και την επανάσταση την κάνουν μόνο σούπερ ήρωες, και όχι εμείς που την έχουμε ανάγκη. Καθίστε πάλι στον καναπέ, όσο έχετε καναπέ, να κλαίτε τη μοίρα σας - καλύτερη μοίρα δεν έχει. Χειρότερη μοίρα δεν υπάρχει. Χωρίς τη μελέτη αυτών των ζωντανών εμπειριών, από τους συναγωνιστές μας στην Κούβα που σήμερα αντιστέκονται και οικοδομούν, αφοπλιζόμαστε. 

Όπως ο Φιντέλ στα μέσα της δεκαετίας του 1980 είχε συστήσει σε όλους να μελετήσουν την πολιτική οικονομία του Τσε καθώς διαλυόταν η ΕΣΣΔ έτσι και εμείς σήμερα λέμε με τη σειρά μας: Μελετήστε τον Τσε, σταθείτε πλάι στην Κούβα και μάθετε όσο περισσότερα γίνεται από αυτή τη ζωντανή επανάσταση που όλοι μας έχουμε την τύχη και την ευκαιρία να μπορούμε να αγγίξουμε.

*Ομιλία στην εκδήλωση «Ο ΤΣΕ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ», στις 24/10/2017.

 

 

 

 

Δείτε τον πρώτο κύκλο των "7 απλών μαθημάτων του μαρξισμού"

smile

Χωρίς σχόλια... - Δευτέρα, 17 Σεπτεμβρίου 2018


Για τις φαρμακοβιομηχανίες το κέρδος είναι πάνω από την υγεία. Ασυδοσία τιμών. - Παρασκευή, 14 Σεπτεμβρίου 2018



...Το όνομα του Νίρμαλ Μουλάι ήταν μέχρι πρότινος άγνωστο. Έγινε παγκοσμίως γνωστός αφότου διαβάσαμε πως ο διευθύνων σύμβουλος της φαρμακοβιομηχανίας Nostrum Laboratories που εδρεύει στο Μιζούρι, πρόσφατα στήριξε την απόφαση της εταιρείας του να τετραπλασιάσει την τιμή ενός αντιβιοτικού, από τα 474,75 στα 2.392 δολάρια το μπουκάλι, υποστηρίζοντας πως «είναι ηθική υποχρέωση των επιχειρηματιών να πουλάνε τα φάρμακα όσο ακριβότερα γίνεται και να βγάζουν λεφτά με κάθε ευκαιρία».
Το αντιβιοτικό Nitrofurantoin ωστόσο όπως αποδεικνύεται από τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας περιλαμβάνεται στη λίστα με τα «απαραίτητα φάρμακα» και καταναλώνεται από πολλούς ασθενείς. Χορηγείται για τη θεραπεία των λοιμώξεων της ουροδόχου κύστης, ενώ κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1953.
Ο Μουλάι διευκρίνισε πως η αύξηση της τιμής ήταν ουσιαστικά η «απάντηση» στην επίσης άνοδο του κόστους του φαρμάκου Furadantin το οποίο παράγεται από την ανταγωνιστική εταιρεία Casper Pharma και θεραπεύει τις ίδιες παθήσεις με το Nitrofurantoin. Η Casper Pharma αύξησε την τιμή του προϊόντος της κατά 182% συνολικά από τα τέλη του 2015 έως το Μάρτιο του 2018, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή το ένα μπουκάλι να κοστολογείται στα 2.800 δολάρια...


read more ...

Σταύρος Μαυρουδέας: Το σύστημα δεν έλυσε τα δομικά αίτια της κρίσης - Πέμπτη, 13 Σεπτεμβρίου 2018

Δέκα χρόνια από την εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα το διεθνές συνέδριο Πολιτικής Οικονομίας (ICOPEC 2018), με τίτλο «Δέκα χρόνια μετά τη Μεγάλη ύφεση: Η Ορθόδοξη απέναντι στην Ετερόδοξη Οικονομική» και συμμετοχή 80 και πλέον ελλήνων και ξένων πανεπιστημιακών. Με την ευκαιρία του συνεδρίου συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο της Επιστημονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονομίας (ΕΕΠΟ) και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Σταύρο Μαυρουδέα.

Συνέντευξη στον Γιάννη Ελαφρό

read more ...

Ανακοίνωση για τη ΔΕΘ της Κίνησης για την Απελευθέρωση του Λαού - Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2018

Όλοι/όλες στις κινητοποιήσες στην ΔΕΘ ενάντια στην υποτέλεια και τον ιμπεριαλισμό! Η πόλη ανήκει στους δημοκρατικούς αγώνες του λαού!


Η Κινηση γα την Απελευθέρωση του Λαού καλεί τα λαϊκα στρωμματα να συμμετέχουν στις κινητοποιησείς στην ΔΕΘ, απαιτώντας να πάρουν πίσω όσα τους έκλεψαν με τα μνημονια, την λιτότητα και το μαζικό ξεπούλημα της λαϊκής περιουσίας.
Η φετινή ΔΕΘ,αφιερωμένη στις ΗΠΑ, έχει την σφραγίδα τις εξάρτησης και τις υποτέλειας στον αμερικανικό ιμπεριαλισμο, ο οποίος κάνει έντονη τη παρουσία του μετατρέποντας την πόλη της Θεσσαλονίκης σε λιμάνι του αμερικανικού στόλου. Οι γεμάτοι από αμερικανικές σημαίες και πράκτορες της CIA και του FBI δρόμοι, δίνουν την αίσθηση μιας κατεχόμενης πόλης, που υποδέχεται υποτελώς τους γιάνκηδες. Η υποτέλεια αυτή δεν εκφραζει το λαό μας, αλλά το ντόπιο πολιτικό και οικονομικό καθεστώς που υποδέχεται τους προστάτες του. Σε εμας πέφτει μοναχά το βάρος να το δείξουμε.

...


read more ...

Η επιστροφή των μονοπωλίων - Τρίτη, 4 Σεπτεμβρίου 2018


του Λεωνίδα Βατικιώτη στη Νέα Σελίδα και στο ιστολόγιό του

...Τα παραδείγματα συγκέντρωσης τεράστιας οικονομικής ισχύος, στην καρδιά μάλιστα του παγκόσμιου καπιταλισμού, τις ΗΠΑ, είναι πάρα πολλά ώστε να συνεχίζονται αδιατάρακτα οι ύμνοι στον ελεύθερο ανταγωνισμό και η συνεχής επίκλησή του. Όταν μάλιστα όλα δείχνουν πώς η άρση των κάθε λογής εμποδίων αν κάπου τελικά οδηγεί δεν είναι στις ίσες ευκαιρίες για όλους, έστω στον …πλουτισμό, αλλά σε μια χούφτα μονοπώλια. Που ελέγχουν την παραγωγή, την απασχόληση, τις πωλήσεις και κρατούν τις τιμές στα ύψη!...


read more ...

«Ζήτω η νεοαποικιοκρατία!» - Δευτέρα, 3 Σεπτεμβρίου 2018

της Φραγκίσκας Μεγαλούδη για το thepressproject.gr

...Η ανεργία, αν και επίσημα δεν ξεπερνάει το 15%, είναι ο βασικός λόγος μετανάστευσης των νέων. Σε πραγματικούς αριθμούς ο μισός εργατικός πληθυσμός της Σενεγάλης δεν βρίσκει δουλειά ενώ τα 3/5 όσων εργάζονται κάνουν εποχιακές και κακοπληρωμένες δουλειές και μόνο ένας στους 4 έχει δουλειά πλήρους απασχόλησης.  Η κακή οικονομία, η έλλειψη ευκαιριών, η ανεργία αλλά και ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι οι κινητήριες δυνάμεις πίσω από τη μετανάστευση....

...«υποχρεωτική αλληλεγγύη» ένα σύστημα το οποίο η Γαλλία έχει επιβάλλει στις 14 πρώην αποικίες της στην Αφρική, και βάση του οποίου όλες αυτές οι χώρες είναι υποχρεωμένες να τοποθετούν το 50% των αποθεμάτων τους σε ξένο νόμισμά σε ειδικο λογαριασμο στην Τραπεζα της Γαλλιας μαζί με ένα επιπλέον 20% ως αποζημίωση για τις οικονομικές ζημιές που υπέστη η Γαλλία όταν αποχώρησε από την περιοχή. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μέχρι σήμερα, όλες οι 14 πρώην αποικίες της Γαλλίας έχουν πρόσβαση μόνο στο 30 με 50% των αποθεμάτων τους σε συνάλλαγμα. Αν χρειάζονται παραπάνω χρήματα πρέπει να τα δανειστούν από τη Γαλλία σε τιμές αγοράς. Στην ουσία οι χώρες πληρώνουν «φόρο αποικιοκρατίας» ως αντάλλαγμα για τις δομές που έχτισε η Γαλλία κατά τη διάρκεια της κατοχής των χωρών αυτών.  Με βάση τις ίδιες συμφωνίες, η Γαλλία διατηρεί το δικαίωμα να αγοράσει πρώτες ύλες από τις πρώην αποικίες της, οι οποίες δεν έχουν το δικαίωμα να πουλήσουν αλλού εάν δεν συμφωνήσει η Γαλλία. Έτσι οι γαλλικές εταιρίες έχουν προτεραιότητα σε κάθε επιχειρηματική συμφωνία με τις κυβερνήσεις των πρώην αποικιών της.

Τα στοιχεία αυτά έχουν πολύ ενδιαφέρον εάν αναλογισθεί κανείς ότι από τις 67 ανατροπές κυβερνήσεων που έλαβαν χώρα στην Αφρική τα τελευταία 50 χρόνια, το 61% συνέβη σε πρώην γαλλικές αποικίες...

 

read more ...