Η βασική αντίθεση στη σοσιαλιστική κοινωνία και η σοβιετική εμπειρία

Δημοσιεύθηκε: 27/1/2018

εισήγηση στην διημερίδα των Τετραδίων Μαρξισμού, 8-9/12/2017[1]

 

            του Δημήτρη Καλτσώνη

 

Η επανάσταση του Οκτώβρη 1917 έλυσε την αντίθεση ανάμεσα στην αστική τάξη και στην εργατική. Δεν εξαλείφθηκε και δεν υπήρχαν οι ιστορικοί όροι να εξαλειφθεί ο κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας και η σημαντικότερη αντίθεση που προκύπτει από αυτόν, δηλαδή η αντίθεση ανάμεσα στους κυβερνώντες και στους κυβερνώμενους.

 

Η αντίθεση αυτή είναι η βασική γιατί αφορά τη συγκρότηση των νέων παραγωγικών σχέσεων οι οποίες συνίστανται όχι μόνο στην νομική ιδιοκτησία του λαού στα μέσα παραγωγής αλλά και στη διοίκησή τους με τη λήψη όλων των πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων.

 

Η αντίθεση αυτή εκφράστηκε και οξύνθηκε με τη διαδικασία απονεύρωσης της επαναστατικής δημοκρατίας, με την απομάκρυνση των κυβερνώντων από το λαό και σταδιακά από την γραφειοκρατική απόσπαση των πρώτων από τους δεύτερους, μαζί με την οικοδόμηση πολιτικών και υλικών προνομίων για τους κυβερνώντες.

 

Αυτή η εσωτερική της κοινωνίας αντίθεση βρισκόταν σε αλληλεπίδραση με την εξωτερική αντίθεση, αυτή που υπήρχε δηλαδή σε διεθνές επίπεδο, δηλαδή την αντίθεση ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία.

 

Η αντίθεση κυβερνώντων – κυβερνωμένων δεν είναι από μόνη της ανταγωνιστική. Τα μέτρα της Παρισινής Κομμούνας (αιρετότητα, ανακλητότητα, εναλλαγή, έλεγχος από τα κάτω, κατάργηση των προνομίων και αμοιβή με ένα συνηθισμένο εργατικό μισθό για όλες τις υπεύθυνες κρατικές θέσεις) αποτελούν το δρόμο για την τιθάσευση και τον περιορισμό της και θέτουν τα θεμέλια για την επίλυσή της μαζί με την συνδρομή και άλλων όρων βέβαια.

 

Η μη συνεπής εφαρμογή των μέτρων αυτών οδήγησε στην όξυνση της αντίθεσης, τελικά στη μετατροπή της σε ανταγωνιστική από ένα όριο και μετά. Από τη μη επίλυση αυτής της αντίθεσης προέκυψε κατά βάση η καπιταλιστική παλινόρθωση και η επανεμφάνιση της αντίθεσης κεφάλαιο εργασία.

 

Γραφειοκρατία  και αστική τάξη

 

Η αυτονόμηση των κυβερνώντων δεν τους καθιστά ακόμη αστική τάξη. Το ηγετικό γραφειοκρατικό στρώμα δεν πρέπει να ταυτίζεται με την αστική τάξη ούτε το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα της ΕΣΣΔ με τον καπιταλισμό. Κανένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της καπιταλιστικής κοινωνίας, όπως αυτά αναλύθηκαν στο Κεφάλαιο, δεν υπήρχε στην πρώην Σοβιετική Ένωση.

 

Δεν υπήρχε ιδιωτική ιδιοκτησία στα βασικά μέσα παραγωγής. Η εργατική δύναμη δεν ήταν εμπόρευμα, δεν πωλούνταν και αγοράζονταν από τους κεφαλαιοκράτες. Δεν υπήρχε ανεργία η οποία είναι βασικό στοιχείο της αγοραπωλησίας της εργατικής δύναμης. Οι διάφορες επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονταν μεταξύ τους αλλά υπόκειντο σε έναν πανεθνικό σχεδιασμό (χωρίς αυτό να αποτρέπει επιμέρους αντιθέσεις). Η αναρχία δεν χαρακτήριζε τη σοβιετική οικονομία, όπως συμβαίνει στις καπιταλιστικές οικονομίες. Η άντληση υπεραξίας δεν ήταν ο βασικός στόχος των επιχειρήσεων. Το οικονομικό σύστημα δεν χαρακτηριζόταν από περιοδικές κρίσεις υπερσυσσώρευσης και υπερπαραγωγής. Δεν παρατηρήθηκε η τάση σχετικής και απόλυτης εξαθλίωσης της εργατικής τάξης που χαρακτηρίζει την κεφαλαιοκρατική συσσώρευση.

 

Το ηγετικό γραφειοκρατικό στρώμα δεν είχε στην ιδιοκτησία του τα μέσα παραγωγής, ούτε ως συλλογική του ιδιοκτησία. Μπορεί να καρπωνόταν μεγαλύτερο μέρος του κοινωνικού προϊόντος από αυτό που αναλογούσε στην εργασία του αλλά αυτό δεν ταυτίζεται με το μηχανισμό άντλησης της υπεραξίας. Τα υλικά προνόμια της γραφειοκρατίας αποτελούσαν παραβίαση της σοσιαλιστικής αρχής κατανομής “στον καθένα ανάλογα με την εργασία του” αλλά δεν αποτελούσαν υπεραξία ούτε μπορούσαν να μετατραπούν σε κεφάλαιο στις συνθήκες της σοβιετικής και των άλλων σοσιαλιστικών κοινωνιών. Δεν παρατηρήθηκε η τάση αύξησης του βαθμού εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης που χαρακτηρίζει τον καπιταλισμό. Δεν υπήρχε ούτε διαρκής εισαγωγή νέων τεχνολογιών και σταθερού κεφαλαίου ούτε εντατικοποίηση της εργασίας. Αντίθετα, οι χώρες αυτές διακρίνονταν το τελευταίο διάστημα για τη δυσκολία ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών στην παραγωγή και για ένα κλίμα εξαιρετικά χαμηλής παραγωγικότητας της εργασίας.

 

Το διευθυντικό γραφειοκρατικό στρώμα μπορεί, υπό προϋποθέσεις να γίνει τάξη εν τη γενέσει της. Αυτό επιβεβαιώθηκε στην πρώην Σοβιετική Ένωση, στην Κίνα και σε όλα τα πρώην σοσιαλιστικά κράτη, πλην της Κούβας. Για να γίνει αυτό όμως χρειάστηκαν δύο βασικοί παράγοντες: πρώτο, η πλήρης αποδόμηση του σοσιαλιστικού κράτους και, δεύτερο, η ιδιωτικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής. Οι όροι αυτοί πραγματοποιήθηκαν τη διετία 1989-1991 και λίγο μετά. Οι σημερινοί κεφαλαιοκράτες των χωρών αυτών προέρχονται κατά βάση από το στρώμα αυτό και λιγότερο, από τους απογόνους των ιδιοκτητών που απαλλοτριώθηκαν κατά την επανάσταση.

 

Οι επιδράσεις της γραφειοκρατίας στο σοσιαλισμό

 

Η κατανόηση της φύσης της γραφειοκρατίας στο σοσιαλισμό, το ότι δεν βρισκόταν σε πορεία επίλυσης η αντίθεση κυβερνώντων - κυβερνωμένων είναι πολύ σημαντική. Μας δίνει το κλειδί της εξέλιξης της πρώην ΕΣΣΔ και των άλλων χωρών. Εξηγεί πολλές αντιφάσεις της εσωτερικής και εξωτερικής τους πολιτικής. Η γραφειοκρατία ήταν σαν ένα καρκίνωμα. Αναπτυσσόταν μαζί και πάνω στον οργανισμό του σοσιαλιστικού κράτους. Τον χρωμάτιζε, τον αδυνάτιζε και τον αλλοίωνε βαθμιαία.

 

Όσο η απόσταση της ηγετικής γραφειοκρατίας από την εργατική τάξη μεγάλωνε και γινόταν απόσπαση από αυτήν, τόσο τα αρνητικά φαινόμενα και οι αλλοιώσεις εκδηλώνονταν με μεγαλύτερη συχνότητα και συνέχεια, τόσο τα λάθη γινόταν δύσκολο να διορθωθούν. Η απόσπαση αυξανόταν όσο η κοινωνία απομακρυνόταν χρονικά από την επανάσταση του 1917 (και αντίστοιχα για τις άλλες χώρες), οπότε οι μνήμες, η θέση και η ετοιμότητα της εργατικής τάξης και του λαού εξασθενούσε, ενώ τα πολιτικά και υλικά προνόμια και η διαφθορά της γραφειοκρατίας αυξάνονταν. Έτσι, η γραφειοκρατία στη Σοβιετική Ένωση τη δεκαετία του 1930 δεν είχε τα ίδια χαρακτηριστικά με εκείνα της δεκαετίας του 1980. Η πρώτη δεν οδήγησε στην καπιταλιστική παλινόρθωση ενώ η δεύτερη το έπραξε. Η πρώτη υπερασπίστηκε (παρά τα λάθη και τις προβληματικές καταστάσεις που απέρρεαν από τη φύση της) σθεναρά το σοσιαλισμό ενώ η δεύτερη μετασχηματίστηκε σε αστική τάξη.

 

Η απόσπαση διευρυνόταν επίσης ανάλογα με τις συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες, τις ιδιομορφίες, τις παραδόσεις κλπ, ανάλογα με την επίδραση των άλλων αντιθέσεων στη βασική. Έτσι μπορούν να εξηγηθούν ακραία φαινόμενα γραφειοκρατικής στρέβλωσης όπως η διακυβέρνηση Ενβέρ Χότζα στην Αλβανία, του Ν. Τσαουσέσκου στη Ρουμανία ή του Κιμ Ιλ Σουνγκ στη Β. Κορέα. Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις, το ηγετικό γραφειοκρατικό στρώμα καθοδήγησε εν τέλει τη μετάβαση στον καπιταλισμό και μετατράπηκε σε αστική τάξη, άσχετα αν θυσίασε κάποιο εμβληματικό του πρόσωπο (περίπτωση Τσαουσέσκου).

 

Η γραφειοκρατική απόσπαση αποτελούσε την υλική βάση που ωθούσε στην παγίωση αρνητικών και λαθεμένων (από τη σκοπιά του μαρξισμού και των συμφερόντων της εργατικής τάξης) αντιλήψεων και πρακτικών. Ωθούσε στη λήψη αποφάσεων στο όνομα του λαού και όχι από το λαό. Επρόκειτο για ένα ιδιόμορφο πατερναλισμό. Έτσι, ακόμη και αποφάσεις που ήταν ευνοϊκές για τα λαϊκά συμφέροντα υπονομεύονταν μακροπρόθεσμα από το γεγονός της μη συμμετοχής του λαού. Μεγάλωνε παράλληλα σταδιακά η αδιαφορία για τη ζωή του λαού.

 

Ωθούσε στην παγίωση καταστάσεων άρνησης της κριτικής και της δημοκρατίας εν τέλει αφού η γραφειοκρατία ήθελε να έχει το αλάθητο και το ακαταδίωκτο. Η κριτική χαρακτηριζόταν συλλήβδην αντεπαναστατική και οδηγούσε συχνά σε σκληρά, καταπιεστικά μέτρα. Έτσι εξηγείται και η σφοδρότητα των εσωκομματικών αντιπαραθέσεων και εκκαθαρίσεων.

 

Σε χώρες όπου η γραφειοκρατία δεν είχε εδραιωθεί, όπως η Κούβα, οι εσωκομματικές αντιπαραθέσεις δεν έφτασαν ποτέ στο σημείο της εκκαθάρισης και, ακόμη χειρότερα, της φυσικής εξόντωσης. Ο Φιδέλ Κάστρο, για παράδειγμα, ασκούσε κριτική στην ηγεσία του Στάλιν για την “πολιτική εκκαθαρίσεων με κάθε είδους καταχρήσεις εξουσίας στην ΕΣΣΔ” που οδήγησαν σε “κάθε είδους στρατηγικά λάθη, τόσο στον πολιτικό όσο και στον στρατιωτικό τομέα”.

 

 Η εδραίωση του γραφειοκρατικού στρώματος, δηλαδή η όξυνση της βασικής αυτής αντίθεσης, σήμαινε επίσης μια παγίωση της ροπής στις διοικητικές μεθόδους επιβολής  αντί για την πειθώ. Οδηγούσε στην έλλειψη εμπιστοσύνης προς το λαό, στην υποτίμηση του αυθόρμητου και στην υπερτίμηση του συνειδητού, στον βολονταρισμό. Η παγίωση της γραφειοκρατίας ωθούσε στην παγίωση αστικών και μικροαστικών πολιτικών προτύπων όπως ο αρχηγισμός, η ενίσχυση του ρόλου του ηγέτη σε βάρος της συλλογικότητας, ακόμη και η προσωπολατρεία.

 

Η άρνηση της δημοκρατίας σήμαινε ότι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονταν χωρίς δημοκρατική συζήτηση στο λαό αλλά, καμιά φορά, ούτε στα ηγετικά κλιμάκια του κόμματος και του κράτους. Για παράδειγμα, η αποστολή σοβιετικών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν δεν συζητήθηκε ούτε στο Ανώτατο Σοβιέτ, ούτε στην κυβέρνηση ούτε στο πολιτικό γραφείο του ΚΚΣΕ. Το “μεγάλο άλμα μπροστά” στην Κίνα αντίστοιχα δεν είχε την έγκριση ούτε της κυβέρνησης ούτε των ηγετικών κλιμακίων του ΚΚ Κίνας. Ενδεικτικό της απέχθειας προς τη δημοκρατική συζήτηση είναι το ότι στο κυβερνητικό Πολωνικό Ενοποιημένο Εργατικό Κόμμα οι ψηφοφορίες για την ανάδειξη των καθοδηγητικών οργάνων γίνονταν φανερά μέχρι το 1981. Το ίδιο συνέβαινε στο ΚΚΣΕ τη δεκαετία του 1930. Είναι προφανές ότι σε τέτοιες συνθήκες η ψηφοφορία ελεγχόταν από τις ηγετικές ομάδες.

 

Η γραφειοκρατικοποίηση της ηγεσίας οδήγησε συχνά σε εθνικιστικού χαρακτήρα λάθη στην εξωτερική πολιτική αφού υπερεκτιμήθηκε η ανάγκη αυτοπροστασίας του σοσιαλιστικού κράτους και υποτιμήθηκε η ανάπτυξη του επαναστατικού κινήματος. Χαρακτηριστική είναι, από την άποψη αυτή, η αρχικά διστακτική θέση της ΕΣΣΔ στην υποστήριξη του επαναστατικού κινήματος στην Αγκόλα. Ένα πιο ακραίο παράδειγμα είναι η Κίνα και ιδίως η πρόκληση της στρατιωτικής σύγκρουσης το 1969 με τη Σοβιετική Ένωση και αργότερα με το Βιετνάμ.

 

Στο επίπεδο της ιδεολογίας, η παγίωση της γραφειοκρατίας νόθευε τη μαρξιστική λενινιστική θεωρία εισάγοντας στοιχεία δογματισμού, βερμπαλισμού, εξωραϊσμού των καταστάσεων για να δικαιολογήσει τη θέση της αντί για την επιστημονική ανάλυση της ολοένα μεταβαλλόμενης πραγματικότητας.

 

Όσο πλησίαζε ιστορικά στη μετατροπή της σε αστική τάξη, το γραφειοκρατικό στρώμα εισήγαγε στην ιδεολογία του στοιχεία σοσιαλδημοκρατικά. Με την παλινόρθωση το σύνολο σχεδόν των κομμάτων αυτών μετατράπηκαν σε σοσιαλδημοκρατικά.

 

Βασική και άλλες αντιθέσεις

 

Η αντίθεση κυβερνώντων κυβερνωμένων χρωμάτιζε και κατεύθυνε όλες τις υπόλοιπες αντιθέσεις. Η αυτονόμηση της ηγετικής γραφειοκρατίας μπορεί να οξύνει την αντίθεση ανάμεσα στη βιομηχανία και στην αγροτική οικονομία, όταν με αποφάσεις της, που δεν έχουν την έγκριση του λαού, επιχειρεί να λύσει προβλήματα. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν οι λύσεις που δίνει είναι αντικειμενικά ορθές αλλά δεν έχει πειστεί ο λαϊκός παράγοντας για την ορθότητά τους.

 

Η βασική αντίθεση, στο βαθμό που δεν βρίσκεται σε πορεία επίλυσης, αντεπιδρά στις παραγωγικές δυνάμεις, καθυστερώντας τελικά την ανάπτυξή τους. Έτσι, παρατηρήθηκε ιστορικά ότι η αρχική απελευθέρωση των παραγωγικών δυνάμεων η οποία σημειώθηκε μετά τις επαναστάσεις, στη συνέχεια περιορίστηκε. Οδηγήθηκε στη στασιμότητα και στην οπισθοχώρηση.

 

Αντίστροφα, η βασική αντίθεση μπορεί να οξύνεται από την ύπαρξη άλλων αντιθέσεων. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι η επανάσταση επικράτησε σε χώρα με χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, με μεγάλο ποσοστό μικροϊδιοκτησίας, με φεουδαρχικά κατάλοιπα, με χαμηλό μορφωτικό και πολιτιστικό επίπεδο του πληθυσμού, όλα αυτά ενέτειναν αντικειμενικά την τάση αυτονόμησης των διοικούντων, δυσχέραιναν τη διαδικασία προσέλκυσης του λαού στη διαχείριση των υποθέσεών του. Άρα δυσχέραιναν τη διαδικασία επίλυσης της βασικής αντίθεσης.

 

Η βασική εσωτερική αντίθεση (όπως και η βασική εξωτερική) αντανακλώνται και επιδρούν στο πολιτικό, ιδεολογικό, νομικό, πολιτιστικό εποικοδόμημα. Και αντίστροφα, οι πολιτικές, ιδεολογικές, νομικές, πολιτιστικές σχέσεις -διαθέτοντας σχετική αυτοτέλεια- αντεπιδρούν στη βασική αντίθεση. Μπορεί να επιδρούν στην επίλυσής της στη μια ή στην άλλη κατεύθυνση.

 

Γιατί όμως άντεξε η Κούβα;

 

Η κομβική σημασία της αντίθεσης κυβερνώντων - κυβερνωμένων στο σοσιαλισμό αποδεικνύεται και από τη διαφορετική έκβαση της επανάστασης στην Κούβα. Γιατί η σοσιαλιστική Κούβα άντεξε σχεδόν μισό αιώνα τώρα απολύτως απομονωμένη και χωρίς τη ύπαρξη άλλων σοσιαλιστικών χωρών; Γιατί εκεί δεν υπήρξε τόσο καταλυτική (μέχρι σήμερα τουλάχιστον) η επίδραση των αστικών καταλοίπων, του διεθνούς ιμπεριαλισμού, του χαμηλού επιπέδου των παραγωγικών δυνάμεων;

 

Επειδή η βασική εσωτερική αντίθεση έτεινε μέχρι τώρα να λυθεί προς τη σωστή κατεύθυνση, εξαιτίας της μη γραφειοκρατικής απόσπασης της ηγεσίας από το λαό, σε ένα βαθμό τουλάχιστον, χωρίς διάθεση εξωραϊσμού ή αγνόησης των προβλημάτων και των κινδύνων. Στην Κούβα δεν υπήρξαν τα μισθολογικά και άλλα προνόμια των κυβερνώντων που υπήρχαν στις άλλες πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Η αναλογία μισθών δεν ξεπέρασε ποτέ το 1:4, το εκλογικό της σύστημα επιτρέπει πολλαπλές υποψηφιότητες (χωρίς να σημαίνει ότι δεν έχει αδυναμίες), βασίζεται στις τοπικές συνελεύσεις, οι οποίες (παρά τις αδυναμίες και τα προβλήματα) λειτουργούν ακόμη. Η επαναστατική ηγεσία βρισκόταν σε διάλογο με το λαό, ιδίως στις πιο κρίσιμες στιγμές. Όσο τα χαρακτηριστικά αυτά θα εξακολουθεί να υπάρχουν, θα υπάρχει η δυνατότητα η σοσιαλιστική Κούβα να συνεχίσει την πορεία της.

 

 Η αστική τάξη των ιμπεριαλιστικών χωρών και τα υπολείμματα της αστικής τάξης στο εσωτερικό της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων σοσιαλιστικών κοινωνιών δεν θα είχαν καταφέρει να ανατρέψουν τις επαναστατικές διαδικασίες, αν δεν στηρίζονταν στα φαινόμενα γραφειοκρατικής απόσπασης και εκφυλισμού των διευθυνόντων τα οποία σημειώθηκαν, αν δεν αξιοποιούσαν την αντίθεση κυβερνώντων - κυβερνωμένων.

 

Η αναγνώριση της σημασίας της αντίθεσης κυβερνώντων - κυβερνωμένων στο σοσιαλισμό αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας α. για την αναζωογόνηση του επαναστατικού κινήματος τον 21ο αιώνα, β. για τη σταθερότητα των μελλοντικών επαναστάσεων, γ. για τη μεγαλύτερη επιστημονική ακρίβεια των αναλύσεών μας, ε. για την ανάκτηση του ηθικού πλεονεκτήματος.

Από αυτό προκύπτει ένα βασικό πολιτικό καθήκον: η διαρκής καταπολέμηση της τάσης γραφειοκρατικοποίησης του επαναστατικού κόμματος και του σοσιαλιστικού κράτους με την εφαρμογή των αρχών της Παρισινής Κομμούνας με την ολοένα και πιο ουσιαστική δημοκρατία και  προσέλκυση των εργαζομένων στη διοίκηση των υποθέσεών τους.



[1]      Βλ. αναλυτικότερα, Δ. Καλτσώνης, “Η βασική αντίθεση στη σοσιαλιστική κοινωνία”, περ. Μαρξιστική Σκέψη, τ. 24/2017, σελ. 205-219, προσβάσιμο στο www.kordatos.org


Δείτε τον πρώτο κύκλο των "7 απλών μαθημάτων του μαρξισμού"

smile

Παρουσίαση του βιβλίου "Ο μεγάλος Ζωολογικός Κήπος" του Νικολάς Γκιγιέν - Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

9 Μάη: H αντιφασιστική νίκη επίκαιρη και διαχρονική όσο ποτέ - Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018


Τιμώντας την 70η επέτειο της Νίκης στο Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο θέλω να εκφράσω το βαθύ μας θαυμασμό στον ηρωικό σοβιετικό λαό που προσέφερε μια κολοσσιαία υπηρεσία στην ανθρωπότητα...

...Τα 27 εκατομμύρια των σοβιετικών που πέθαναν στο Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, το έκαναν επίσης για την ανθρωπότητα και για το δικαίωμα να σκεφτόμαστε. 

Για το δικαίωμα να είμαστε σοσιαλιστές, να είμαστε μαρξιστές – λενινιστές, να είμαστε κομουνιστές. Για να βγούμε από την προϊστορία. 

Φιντέλ Κάστρο Ρουζ / 7 Μάη 2015


read more ...

Τι συνεπάγεται η έλευση της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης; - Κυριακή, 6 Μαΐου 2018

Μιλήσαμε με τον οικονομολόγο Γιάννη Τόλιο για τον αντίκτυπο που έχει ήδη ο ερχομός της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Από τα ήδη υπάρχοντα στοιχεία αλλά και τις ζοφερές προβλέψεις για τα επόμενα 5-10 χρόνια φαίνεται ότι μιλάμε για ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο όχι μόνο στις εργασιακές σχέσεις, αλλά και στην ίδια την έννοια της εργασίας όπως την έχουμε γνωρίσει μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό μεγάλοι οικονομολόγοι, αλλά και επιχειρηματίες -ιδιαίτερα στις ΗΠΑ- κάνουν λόγο για μέτρα όπως τη θέσπιση ενός «παγκόσμιου βασικού εισοδήματος», σε μία προσπάθεια να αντισταθμιστεί η ραγδαία εξάλειψη επαγγελμάτων και θέσεων εργασίας.

Συνέντευξη στον Γιώργο Χάμψα, στον Δρόμο της Αριστεράς

 

read more ...

Για την κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις - Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Για την κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Ανακοίνωση της ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ.

...Η Αριστερά υπερασπίζεται την εδαφική ακεραιότητα της χώρας σε περίπτωση επιθετικού πολέμου από την Τουρκία, κρατώντας ως πρώτο καθήκον την αποτροπή του πολέμου, τον οποίο φέρνει πιο κοντά η τυχοδιωκτική πολιτική της κυβέρνησης. Υπερασπίζεται τη φιλία και τη συνεργασία των λαών και των χωρών της περιοχής, αρνείται τη στημένη κούρσα των εξοπλισμών και των λεόντειων συμφωνιών με τις χώρες – προμηθευτές πολεμικού εξοπλισμού (ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία κλπ), καταγγέλλει τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ, ζητά την έξοδο από αυτούς τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, ζητά πιο επιτακτικά το κλείσιμο των βάσεων του ΝΑΤΟ από τις οποίες εφορμούν οι ΗΠΑ.

read more ...