Λαϊκό μέτωπο και μικροαστικά στρώματα

Δημοσιεύθηκε: 6/1/2019


του Δημήτρη Καλτσώνη

αν. καθηγητή θεωρίας κράτους και δικαίου,

Πάντειο Πανεπιστήμιο


Το κύριο ζήτημα για τη δημιουργία και την υλοποίηση της πολιτικής του λαϊκού μετώπου είναι η ενότητα της εργατικής τάξης και ο πρωτοπόρος ρόλος της, ζήτημα κομβικό που όμως δεν αποτελεί αντικείμενο του παρόντος άρθρου.

Στην ελληνική κοινωνία σημαντική παρουσία έχουν τα διάφορα μικροαστικά, μεσαία στρώματα. Συνολικά, στις πόλεις και στην αγροτική οικονομία, καλύπτουν το 33.5% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Σε αυτά πρέπει να προστεθεί το 7.1% των φτωχών αγροτών, οι οποίοι παρότι φτωχοί δεν πωλούν την εργατική τους δύναμη για να ζήσουν, διαθέτουν έστω και μικρή ιδιοκτησία σε μέσα παραγωγής. Άρα συνολικά καλύπτουν λίγο πάνω από το 40% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Η εργατική τάξη αποτελεί το 55.3%[1].

Τα μικροαστικά, μεσαία αυτά στρώματα είναι αυτοαπασχολούμενοι της πόλης και του χωριού (έμποροι, επαγγελματίες, μηχανικοί, δικηγόροι, αγρότες κλπ). Στη συντριπτική τους πλειοψηφία δεν μισθώνουν εργατική δύναμη και έχουν ένα εισόδημα αντίστοιχο περίπου με εκείνο της εργατικής τάξης ή λίγο ανώτερο. Ιδιοποιούνται έμμεσα ένα μικρό μέρος της συνολικά παραγόμενης υπεραξίας.

Στην ίδια κατηγορία ανήκουν μισθωτά μεσαία στελέχη επιχειρήσεων τα οποία έχουν εισόδημα που υπερβαίνει το ύψος αναπαραγωγής της εργατικής τους δύναμης, καρπώνονται έτσι μικρό μέρος της συνολικά παραγόμενης υπεραξίας και διαδραματίζουν εκτελεστικό αλλά ταυτόχρονα και εν μέρει διευθυντικό ρόλο στην παραγωγική διαδικασία.

Ένα μικρό ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων μεσαίων στρωμάτων μισθώνει εργατική δύναμη αλλά περιορισμένου αριθμού, είναι αναγκασμένο το ίδιο να εργάζεται και δεν μπορεί να κάνει διευρυμένη αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Αποτελεί σχεδόν το 4% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού.

Στα μικροαστικά, μεσαία στρώματα (δηλαδή στο προαναφερθέν 40%) δεν ανήκουν όσοι -είτε μισθώνουν εργατική δύναμη είτε όχι- έχουν τέτοιο υψηλό εισόδημα (άρα καρπώνονται σημαντικό κομμάτι υπεραξίας) που τους δίνει τη δυνατότητα να μετατραπούν σε μεγάλους κεφαλαιοκράτες, με αποτέλεσμα να προσεγγίζουν ή και να εντάσσονται στην αστική τάξη.

Η ιδεολογική επίδραση των μεσαίων στρωμάτων είναι ακόμη μεγαλύτερη, αν ληφθεί υπόψη ότι οι τάξεις δεν χωρίζονται με σινικά τείχη και ότι πολλά μέλη της εργατικής τάξης συμβιώνουν σε οικογένειες με μέλη των μικροαστικών στρωμάτων ή ότι πολλοί εργατοϋπάλληλοι ανήκουν στην κατηγορία του μισοπρολετάριου με την έννοια ότι διαθέτουν οι ίδιοι κάποια μικρή ιδιοκτησία μέσω της οποίας καρπώνονται ένα συμπληρωματικό εισόδημα και μέρος της συνολικά παραγόμενης υπεραξίας, πχ. παράπλευρη μικροεμπορική δραστηριότητα, ενοικίαση κατοικίας κτλ.

            Τα μικροαστικά στρώματα υφίστανται την πίεση και επιθετικότητα του μεγάλου κεφαλαίου, ειδικά την περίοδο της κρίσης. Είναι ορατή η τάση καταστροφής και προλεταριοποίησής τους. Παράλληλα βέβαια συνυπάρχει, σε οικονομίες όπως η ελληνική, η τάση αναδημιουργίας, κυρίως των νέων μικροαστικών στρωμάτων (επιστήμονες ελεύθεροι επαγγελματίες και μισθωτά μεσαία στελέχη επιχειρήσεων).

 

            Η ανάγκη συμμαχίας

 

Επομένως, μόνο αν λάβει κανείς σοβαρά, με επιστημονικό τρόπο, υπόψη του τα συμφέροντα των στρωμάτων αυτών, μπορεί να διατυπώσει μια πραγματικά επαναστατική πρόταση κοινωνικής και πολιτικής συμμαχίας που μπορεί να οδηγήσει στην ανατροπή του εκμεταλλευτικού καπιταλιστικού συστήματος. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα δεν υπάρχει περίπτωση επαναστατικής αλλαγής χωρίς αυτή την κοινωνική συμμαχία, χωρίς αυτό το μέτωπο κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων.

Τα στρώματα αυτά είναι φυσικό από την κοινωνική τους θέση να ταλαντεύονται μεταξύ αστικής τάξης και εργατικής. Τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της συντριπτικής πλειοψηφίας τους όμως βρίσκονται στην πλευρά της εργατικής τάξης και του επαναστατικού κοινωνικού μετασχηματισμού. Για να γίνει αυτό όμως, πέρα από την ενότητα και την καθοδηγητική παρουσία της εργατικής τάξης και της επαναστατικής της πρωτοπορίας, απαιτείται η διάρθρωση αιτημάτων τέτοιων που, χωρίς να θίγουν την πρωτοκαθεδρία των αιτημάτων της εργατικής τάξης, α. θα υπερασπίζονται τα μεσαία στρώματα έναντι του μεγάλου εγχώριου και ξένου κεφαλαίου, β. θα τα ωθούν με δημιουργικό τρόπο στη συμμαχία με την εργατική τάξη, γ. θα ανοίγουν δρόμους για τον παραπέρα κοινωνικό μετασχηματισμό σε επαναστατική, σοσιαλιστική κατεύθυνση.

Τα μέτρα στήριξής τους πρέπει να στρέφονται εναντίον του ντόπιου μονοπωλιακού κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού (ιδίως του αμερικανικού κεφαλαίου και της ΕΕ). Από εκεί πρέπει να γίνεται η αναδιανομή σε όφελος των μεσαίων στρωμάτων (και πρωτίστως της εργατικής τάξης βέβαια). Για τούτο οι οικονομικοί στόχοι – πυλώνες του μετώπου είναι η εθνικοποίηση των τραπεζών, των στρατηγικών τομέων της οικονομίας, του μεγάλου κεφαλαίου, η ρήξη και αποδέσμευση από την ΕΕ.

Τα αιτήματα θα πρέπει να σμιλεύονται και διατυπώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να φέρνουν τα μικροαστικά στρώματα στο πλευρό της εργατικής τάξης, να χτυπάνε από κοινού το μονοπωλιακό κεφάλαιο. Θα πρέπει επίσης να ωθούνται βαθμιαία με εθελοντικό τρόπο, με οικονομικά και άλλα κίνητρα σε συλλογικές μορφές παραγωγής και εργασίας που θα καθοδηγούνται από τον εθνικοποιημένο τραπεζικό και βιομηχανικό τομέα της οικονομίας.

Γι' αυτό το μέτωπο που χρειάζεται η εργατική τάξη και το οποίο είναι το μόνο που μπορεί να οδηγήσει σε πιο ριζοσπαστικές, επαναστατικές αλλαγές, είναι μέτωπο υπό την καθοδήγησή της σε συμμαχία με τα μικροαστικά στρώματα ενάντια στο εγχώριο και ξένο μεγάλο κεφάλαιο. Αυτό θα είναι το σύγχρονο λαϊκό μέτωπο. Μια τέτοια πολιτική μόνο μπορεί να ανοίξει το δρόμο για την κατάργηση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης.

Δεν είναι όμως ακόμη μέτωπο για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Αντικειμενικά, γιατί ο αντίπαλός του είναι ο σκληρός πυρήνας του κεφαλαίου, δηλαδή το μονοπωλιακό κεφάλαιο και όχι ο μικροαστός. Και υποκειμενικά γιατί ούτε η εργατική τάξη είναι πολιτικά ώριμη για σοσιαλιστική επανάσταση. Μπορεί να ωριμάσει γι' αυτό, μόνο μέσα από το δρόμο των αντιιμπεριαλιστικών, αντιμονοπωλιακών αλλαγών του λαϊκού μετώπου.

Η ιστορική εμπειρία έχει δείξει ότι όπου η εργατική τάξη κατάφερε να πάρει με το μέρος της τα μικροαστικά, μεσαία στρώματα μπόρεσε να σημειώσει νίκες. Παράδειγμα η ρωσική επανάσταση, η κινέζικη, η κουβανέζικη, η βιετναμέζικη, το ΕΑΜ και άλλα. Πουθενά η εργατική τάξη δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει νικηφόρα επανάσταση χωρίς τη συμμαχία με τα μικροαστικά στρώματα της πόλης και του χωριού. Δεν υπάρχει ούτε ένα ιστορικό παράδειγμα. Όπου δεν τα κατάφερε, αυτά έγειραν προς την πλευρά της αντίδρασης (ναζιστική Γερμανία, Χιλή του πραξικοπήματος Πινοσέτ) ή προς την πλευρά των δήθεν λύσεων των διάφορων μορφών της σοσιαλδημοκρατίας.

Το εύκολο -αλλά δυστυχώς αναποτελεσματικό και αδιέξοδο- είναι να μιλά κανείς γενικά για τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Το δύσκολο είναι να κάνει “συγκεκριμένη ανάλυση συγκεκριμένης κατάστασης” και να βρίσκει δρόμους για να καταστήσει την εργατική τάξη καθοδηγητική δύναμη της επαναστατικής αλλαγής.



[1]    Βλ. Σ. Σακελλαρόπουλος, Κρίση και κοινωνική διαστρωμάτωση στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, εκδ. Τόπος, 2014, σελ. 311 επ..

Δείτε τον πρώτο κύκλο των "7 απλών μαθημάτων του μαρξισμού"

smile



ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ


Προγραμματικές κατευθύνσεις 

του συλλόγου διάδοσης 

μαρξιστικής σκέψης 

"Γ. ΚΟΡΔΑΤΟΣ"


Ο σύλλογος Γ.ΚΟΡΔΑΤΟΣ  

δίνει στη δημοσιότητα τις 

προγραμματικές του κατευθύνσεις. 

Τις θέτει σε συζήτηση με τους, 

συντρόφους συναγωνιστές και φίλους, 

είτε πρόκειται για ανένταχτους αγωνιστές 

είτε για οργανωμένους σε άλλες 

πολιτικές οργανώσεις 

με παραπλήσιες αγωνίες 

και προβληματισμούς. 

Μοναδικός στόχος είναι 

η προώθηση του αγώνα 

για την απελευθέρωση του λαού.


Διαβάστε Περισσότερα »

 


 

Ακτιβισμός Ρουβίκωνα στην Αμερ/κή Πρεσβεία και ο «αντιιμπεριαλισμός» της αναρχικής συλλογικότητας - Σάββατο, 12 Ιανουαρίου 2019




του Παναγιώτη Παπαδομανωλάκη στο geurnica.eu


[...] Στα παραπάνω αποσπάσματα, ο «Ρουβίκωνας» λόγω αδυναμίας θεωρητικού προσδιορισμού του ιμπεριαλισμού ως ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού και διάγνωσης της χούφτας εκείνης των ληστρικών κρατών που βρίσκονται στην αρχή της αλυσίδας και μοιράζονται την λεία των ληστευόμενων κρατών, τα κάνει κυριολεκτικά σαλάτα. Ελαφρά τη καρδία, βαφτίζει την καπιταλιστική Ρωσία ως «ιμπεριαλιστική» και μαζί με αυτή και την Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Το παραπάνω δεν μας κάνει εντύπωση, καθώς όταν βαφτίζει κανείς την ΕΣΣΔ «ιμπεριαλιστική», το να ισχυριστεί το ίδιο για την σημερινή καπιταλιστική Ρωσία είναι το λιγότερα. [...]
Για να μην αδικήσουμε βέβαια τον «Ρουβίκωνα» οφείλουμε να πούμε πως η αφασία σχετικά με το τι εστι ιμπεριαλιστικό κράτος, τα κράτη άρπαγες δηλαδή που βρίσκονται στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας, διαπερνάει επίσης το μεγαλύτερο μέρος της Αριστεράς (τα τελευταία χρόνια και την ίδια την ηγεσία του ΚΚΕ), καθώς ταυτίζεται η θέση μιας χώρας στην αλυσίδα με τον ρόλο της σε αυτήν(ληστρικό ή ληστευόμενο κράτος). [...]
Καταδικάζει(και καλά κάνει) την κυνικότητα με την οποία η ΗΠΑ άδειασαν τους πρώην συμμάχους τους Κούρδους, δικαιολογώντας ταυτόχρονα την στάση των Κούρδων που συνέδεσαν το εθνικό τους ζήτημα και την ¨κομμούνες» της Ροζάβα με την παράνομη παρουσία του ιμπεριαλισμού στο στο συριακό έδαφος. [...]

read more ...

Εργάτης νεκρός στο εργοτάξιο της Νέας Φιλαδέλφειας - Πέμπτη, 10 Ιανουαρίου 2019



Νεκρός βρέθηκε 60χρονος εργάτης στο εργοτάξιο της Νέας Φιλαδέλφειας το πρωί της Τετάρτης 9 Ιανουαρίου, κατά την εκτέλεση εργασιών για την ανέγερση του γηπέδου της ΑΕΚ. Η κατασκευάστρια εταιρεία δεν δίστασε να στείλει συνεργεία εν μέσω σφοδρής κακοκαιρίας, βάζοντας τους εργάτες να δουλέψουν υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες και θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία και τη ζωή τους. Εκφράζουμε τα βαθιά μας συλλυπητήριά στην οικογένεια του άτυχου συναδέλφου μας και απαιτούμε από κάθε Αρμόδια Αρχή να προχωρήσει σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες για τον εντοπισμό των αιτιών που οδήγησαν στον θάνατό του. [...]

Οι εργαζόμενοι να απαντήσουμε στη βαρβαρότητα που μας επιβάλλουν!

ΣΤΑΘΕΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ, ΜΕ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥΣ ΟΡΟΥΣ!

read more ...

Επιχείρηση Τρομοκρατία Α.Ε. ή τι δουλειά έχουν οι Αμερικανοί στρατιώτες στην Αφρική; - Τρίτη, 8 Ιανουαρίου 2019



της Φραγκίσκας Μεγαλούδη στο thepressproject.gr

[...] Γιατί λοιπόν οι εξοπλισμοί εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι σε θέση να αποτρέψουν σφαγές όπως εκείνη στο Νταλόρι, να προστατέψουν τους Αμερικανούς  στρατιώτες  ή να προλάβουν έστω και κάποιες τρομοκρατικές επιθέσεις; Μάλλον γιατί ο κύριος λόγος της παρουσίας των αμερικανών στρατιωτών στην Αφρική, δεν είναι η πάταξη της τρομοκρατίας ή των ναρκωτικών αλλά κάτι άλλο.

Το τι είναι αυτό, το είπε ο αντιναύαρχος Robert Moeller, υποδιοικητής της AFRICOM, δηλώνοντας στις 19 Φεβρουαρίου του 2008 ότι ο κύριος σκοπός της στρατιωτικής διοίκησης των ΗΠΑ στην Αφρική, είναι «να προστατεύσει την ελεύθερη διέλευση των φυσικών πόρων της Αφρικής στις διεθνείς αγορές». Ο ίδιος μάλιστα, το 2010 έγραφε «Ας το ξεκαθαρίσουμε. Η δουλειά της AFRICOM είναι να προστατέψει τις ζωές των Αμερικανών πολιτών και να προωθήσει τα συμφέροντα των ΗΠΑ».
 
Εάν λοιπόν αφήσουμε τις μεγαλόστομες δηλώσεις περί ασφάλειας και σταθερότητας – που έτσι και αλλιώς είναι βασικές προϋποθέσεις για την εκμετάλλευση πρώτων υλών- φαίνεται ότι οι φυσικοί πόροι της Αφρικής- αλλά και ο ανταγωνισμός με την Κίνα για την χρήση των πόρων αυτών - είναι η κινητήριος δύναμη της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην ήπειρο. [...]

read more ...

Αϊ-Βασίλης VS Amazon: η απόλυτη συγκριτική δοκιμή - Τρίτη, 1 Ιανουαρίου 2019


Άι Βασίλης

από το ιστολόγιο του Άρη Χατζηστεφάνου 

και την Εφημερίδα των Συντακτών

Ορισμένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα λιανικού εμπορίου του πλανήτη, όπως η Amazon, θα παρουσιάσουν σε λίγες ημέρες τον απολογισμό δραστηριοτήτων του 2018. Για άλλη μια φορά θα αποδειχτεί ότι ο όγκος και η ταχύτητα μεταφοράς προϊόντων, αλλά και τα επίπεδα εκμετάλλευσης των εργαζομένων μπορούν πλέον να συγκριθούν μόνο με την «επιχειρηματική» δραστηριότητα του Αϊ-Βασίλη. [...]

read more ...

"Μακριά ροδίζει η ανατολή". Κάλαντα πολιτικών κρατουμένων στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ, 1948. - Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2018
read more ...