Συνέντευξη του καθηγητή Δημήτρη Καλτσώνη στα “Υπ΄Όψιν” στη δημοσιογράφο Έλενα Σπηλιώτη για τις εξελίξεις στην Βενεζουέλα


Συνέντευξη με τον καθηγητή Δημήτρη Καλτσώνη. Ο Δρ. Καλτσώνης  με επιστημονικό έργο στο πεδίο της θεωρίας του κράτους και του δικαίου, διδάσκει μεταξύ άλλων το μάθημα Πολιτικοί θεσμοί της Λατινικής Αμερικής  στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου

 

Ε.Σ. Κύριε καθηγητά, τί είναι αυτό που παρακολουθούμε αυτές τις μέρες στη Βενεζουέλα; Είναι ο νέος τρόπος πραξικοπήματος ή μια δημοκρατική «διόρθωση»; Και τελικά ποιος είναι ο πραξικοπηματίας; Ο Μαδούρο ή ο Juan Guaido’;

Ο Ν. Μαδούρο εκλέχτηκε πρόσφατα, το Μάιο του 2018, πρόεδρος της Βενεζουέλας με το 67% περίπου των ψήφων έναντι 21% του βασικού αντιπάλου του. Η εκλογική διαδικασία, όπως και όλες των προηγούμενων χρόνων, διεξήχθη ομαλά. Κανείς διεθνής παρατηρητής δεν διατύπωσε σοβαρές αποδείξεις (ούτε καν ενδείξεις) για το αντίθετο. Η μόνη καταγγελία ήταν του χαμένου των εκλογών ο οποίος υποστήριξε ότι κακώς το κόμμα του Μαδούρο διατηρούσε κιόσκια με προεκλογικό υλικό κοντά στα εκλογικά κέντρα. Πρόκειται για φαιδρό επιχείρημα. Εξάλλου, το 2015 η δεξιά αντιπολίτευση είχε νικήσει στις βουλευτικές εκλογές. Τότε δεν υπήρξε νοθεία;

Πολλοί φέρνουν ως επιχείρημα ότι η συμμετοχή στις τελευταίες προεδρικές εκλογές ήταν χαμηλή, 46%. Πράγματι ήταν χαμηλή, ιδίως με τα μέτρα της Βενεζουέλας των χρόνων μετά την εκλογή Τσάβες. Αλλά μήπως είναι υψηλότερη στη Γαλλία, στις ΗΠΑ ή σε μια σειρά άλλες χώρες; Διανοήθηκε κανείς να αμφισβητήσει τις κυβερνήσεις τους για το λόγο αυτό;

Ας μην ξεχνάμε ότι το εκλογικό σύστημα και το Σύνταγμα της Βενεζουέλας είναι πιο δημοκρατικό από πολλά άλλα. Για παράδειγμα είναι γνωστό ότι στις ΗΠΑ ο πρόεδρος Ντ. Τραμπ εκλέχτηκε λόγω του αντιδημοκρατικού εκλογικού συστήματος, παρότι έλαβε μερικά εκατομμύρια ψήφους λιγότερες από την αντίπαλό του. Το Σύνταγμα της Βενεζουέλας δίνει εξάλλου τη δυνατότητα στο λαό να κινήσει τη διαδικασία ανάκλησης του προέδρου πριν από τη λήξη της θητείας του. Η δεξιά αντιπολίτευση το δοκίμασε αυτό το 2004 και στη σχετική πανεθνική ψηφοφορία ο λαός απεφάνθη ενάντια στην ανάκληση του τότε προέδρου Ούγο Τσάβες. Πιο πρόσφατα, η αντιπολίτευση δεν κατόρθωσε να συγκεντρώσει τον αναγκαίο αριθμό υπογραφών για να ξεκινήσει τη διαδικασία και τον “συμπλήρωσε” με διπλοεγγραφές και ονόματα πεθαμένων πολιτών.


Ε.Σ. Η αναγνώριση από τις ΗΠΑ και τον Καναδά της αυτο-ανακήρυξης του Guaido’ σε πρόεδρο, μετά από πολύμηνη περίοδο αμφισβήτησης της προεδρίας Μαδούρο από σειρά και άλλων χωρών όπως και της ΕΕ πρέπει να αναγνωστεί σαν παρέμβαση στα εσωτερικά ξένης χώρας ή σαν σανίδα σωτηρίας της χώρας από καθεστώς δικτατορίας;

Η αναγνώριση αυτή ισοδυναμεί με ανοιχτή, κυνική έκκληση για πραξικοπηματική επιβολή δικτατορίας και για εμφύλιο πόλεμο. Φανταστείτε αν κάποιο κράτος παρότρυνε την πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ να αυτοανακηρυχθεί πρόεδρος της χώρας παραμερίζοντας τον Ντ. Τραμπ. Πρόκειται για ανήκουστη, εξωφρενική παρέμβαση κατά παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του ΟΗΕ.

Στο πραξικόπημα του 2002 η κυβέρνηση των πραξικοπηματιών, που κράτησε ένα 3μερο και ανατράπηκε από το λαό, είχε επίσης αναγνωριστεί τάχιστα από τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Καθόλου τυχαία.


Ε.Σ. Με δεδομένη την ιστορία των επεμβάσεων του στρατού στις χώρες της Λατινικής Αμερικής που πότε παραμένει στην εξουσία και πότε γυρίζει στα στρατόπεδα αφού συμβάλει σε αποκατάσταση της τάξης, πώς πιθανολογείτε ότι θα αντιδράσει αυτή τη φορά;

Θέλω να ελπίζω ότι οι ένοπλες δυνάμεις θα μείνουν στο πλευρό του λαού, της δημοκρατίας, της συνταγματικής νομιμότητας, της εθνικής κυριαρχίας της Βενεζουέλας. Πολλά θα εξαρτηθούν από την κινητοποίηση του λαϊκού παράγοντα. Θυμίζω ότι το 2002, όταν έγινε το αμερικανοκίνητο -πάλι-πραξικόπημα ενάντια στον πρόεδρο Τσάβες, αυτό ανατράπηκε με λαϊκή εξέγερση η οποία ώθησε και τμήμα των ενόπλων δυνάμεων να μείνουν πιστές στο συνταγματικά εκλεγμένο πρόεδρο.

 

Ε.Σ. Μπορούμε ακόμα να μιλάμε για εξαγωγή του τσαβιανού μοντέλου σε γειτονικές χώρες με ελπίδες επιτυχούς προσαρμογής; Αν όχι, σε ποια ποσοστά χρεώνονται την αποτυχία 1) οι τοπικές καταστάσεις, 2) τα λάθη της κάθε ηγεσίας και 3) η ανάγκη «προσαρμογής» της ιδεολογίας;

Τα προοδευτικά εγχειρήματα στη Λ. Αμερική έφτασαν στα όριά τους γιατί δεν ριζοσπαστικοποιήθηκαν περαιτέρω. Δεν έλεγξαν πιο αποφασιστικά την οικονομία, δεν εθνικοποίησαν το σύνολο των στρατηγικής σημασίας επιχειρήσεων, δεν προχώρησαν σε πιο ριζική αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου σε όφελος των αδυνάμων. Οι προοδευτικές κυβερνήσεις βρέθηκαν έτσι ευάλωτες, χωρίς αποτελεσματικούς μηχανισμούς στα χέρια τους, έναντι των οικονομικών πιέσεων των πολυεθνικών και των ολιγαρχιών. Οι ταλαντεύσεις τους έδωσαν τη δυνατότητα στις πιο σκοτεινές, αντιδημοκρατικές και αντιλαϊκές δυνάμεις να αντεπιτεθούν.


Ε.Σ. Τελικά ο Μαδούρο ηττάται από  προσωπική του έλλειψη ικανοτήτων ή από την γεω-οικονομική και ιδεολογική πραγματικότητα;

Η κυβέρνηση Μαδούρο αντιμετωπίζει μια κάμψη της επιρροής της στο λαό γιατί υπήρξε διστακτική στην αντιμετώπιση της ολιγαρχίας, ειδικά στον τομέα της οικονομίας, ώστε να της αφαιρέσει τη βάση της δύναμής της και να μπορέσει να ανακουφίσει τα λαϊκά στρώματα. Αδυνατεί έτσι να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τον οικονομικό πόλεμο που της έχουν κηρύξει τα μεγάλα εγχώρια και ξένα συμφέροντα, που προσδοκούν και ορέγονται ιδίως την επανιδιωτικοποίηση του πετρελαϊκού τομέα και τον πλήρη γεωστρατηγικό έλεγχο της Λ. Αμερικής.

Ανεξάρτητα από την άποψη που έχει ο καθένας για την κυβέρνηση Μαδούρο, χρειάζεται να υψωθεί ένας διεθνής φραγμός από λαούς και κυβερνήσεις ενάντια στις αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις των ΗΠΑ και των συνεργατών τους στη Βενεζουέλα. Να υπερασπίσουμε τη δημοκρατία, αυτό είναι το ύψιστο καθήκον της στιγμής για κάθε δημοκρατικά σκεπτόμενο άνθρωπο, ακόμη και αν διαφωνεί κάθετα (από τα δεξιά ή από τα αριστερά, αδιάφορο) με την πολιτική Μαδούρο. Να προασπίσουμε τη δημοκρατία και την εθνική ανεξαρτησία.