Όταν ο οπορτουνισμός αγνοεί ακόμη και τα πραγματολογικά στοιχεία


του Βασίλη Λιόση



Έχουμε αναφερθεί κατά καιρούς στη νεόκοπη άποψη του ΚΚΕ που αφορά την απόρριψη επί της ουσίας τόσο της δικής του ιστορίας, όσο και της ιστορίας του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος. Δεν πρόκειται για κριτική αποτίμηση που οφείλει πέρα από κάθε αμφιβολία να κάνει ένας κομμουνιστικός φορέας, αλλά για υιοθέτηση παλιών, δοκιμασμένων, μικροαστικών κι εν τέλει αποτυχημένων αντιλήψεων στο κίνημα. Αφορμή για το παρόν σημείωμα αποτελεί ένα κείμενο του Ριζοσπάστη στις 3-4/11/18, με τον τίτλο «Η στρατηγική της Κομμουνιστικής Διεθνούς στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» που υπογράφεται από κάποιον Θ.Λ. (αλήθεια ο συντάκτης του εν λόγω κειμένου δεν έχει το θάρρος της άποψής του;). Ας δούμε κωδικοποιημένα τα κυριότερα σημεία που χρήζουν κριτικής και που αποδεικνύουν ότι η ηγεσία του ΚΚΕ έχει επιλέξει έναν ολισθηρό δρόμο αναθεώρησης βασικών μαρξιστικών και λενινιστικών αρχών, στο όνομα μιας δήθεν ιδεολογικής καθαρότητας.

 


1. Εισαγωγικά στο κείμενο υπάρχει το απαραίτητο πασπάλισμα για να μην φανεί η αληθινή άποψη της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ με βάση την οποία η λογική και η τακτική των κομμουνιστών του μεσοπολέμου ήταν ακραία οπορτουνιστική, προδοτική και καταστροφική. Το πασπάλισμα αφορά τον ηρωικό χαρακτήρα των κομμουνιστών και των κομμουνιστικών κομμάτων που απέρρεε από τους αγώνες τους, αλλά ο Θ.Λ. σπεύδει να μας ενημερώσει πως η ιστορική αποτίμηση πρέπει να γίνεται «δίχως συναισθηματισμό που είναι κακός σύμβουλος». Δεν έχουμε παρά να συμφωνήσουμε με αυτή τη διαπίστωση αλλά αναφύεται αυτομάτως ένα ερώτημα: η εξαγωγή ιστορικών συμπερασμάτων με γνώμονα το συναίσθημα αποτελεί το μοναδικό πρόβλημα ή μήπως αποτελεί επιπλέον πρόβλημα η προσέγγιση ιστορικών γεγονότων μέσω δογματικών αρχών, δηλαδή μέσω προσεγγίσεων μη διαλεκτικών;

 


2. Το κείμενο δεν χαρακτηρίζεται μόνο από ένα μονοκόμματο τρόπο σκέψης που παραβλέπει κρίσιμες παραμέτρους κατά την εξέλιξη ενός ιστορικού φαινομένου, αλλά εμπεριέχει και σοβαρά λάθη· συνειδητά ή μη, το γνωρίζει ο συντάκτης του. Χαρακτηριστικά, ο Θ.Λ. κάνει αναφορά στα κείμενα του 6ου συνεδρίου της ΚΔ σχετικά με την κατηγοριοποίηση των χωρών. Μας λέει λοιπόν πως το σχετικό ντοκουμέντο κατέγραψε τρεις τύπους χωρών και ότι επρόκειτο για ένα σχηματικό διαχωρισμό! Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Κατ’ αρχάς οι τύποι των χωρών που περιγράφηκαν ήταν τέσσερις. 


Συγκεκριμένα:


α) Χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού (ΗΠΑ, Γερμανία, Αγγλία κ.ά). Χαρακτηριστικό αυτών των χωρών είναι οι ισχυρές παραγωγικές δυνάμεις με συγκεντροποιημένη σε μεγάλο βαθμό παραγωγή και το ολοκληρωμένο αστικοδημοκρατικό πολιτικό καθεστώς.


β) Χώρες με μέσο επίπεδο ανάπτυξης (Ισπανία, Πορτογαλία, Πολωνία, Ουγγαρία, Βαλκανικές χώρες κ.ά.). Σε αυτές χαρακτηριστικά είναι τα υπολείμματα μισοφεουδαρχικών σχέσεων στην αγροτική οικονομία, η ύπαρξη ενός μίνιμουμ υλικών προϋποθέσεων αναγκαίων για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση και ο ανολοκλήρωτος αστικοδημοκρατικός μετασχηματισμός.


γ) Αποικιακές και μισοαποικιακές χώρες (Αργεντινή, Βραζιλία κ.ά.). Αυτές διαθέτουν ορισμένα βιομηχανικά έμβρυα και σε κάποιες περιπτώσεις παρουσιάζουν σημαντική ανάπτυξη της βιομηχανίας. Στις περισσότερες, όμως, περιπτώσεις οι υλικές προϋποθέσεις θεωρούνται ανεπαρκείς για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση. Πρόκειται για χώρες που κυριαρχούνται από φεουδαρχο-μεσαιωνικές σχέσεις ή και σχέσεις ασιατικού τρόπου παραγωγής και που ένα μεγάλο μέρος των βιομηχανιών, εμπορικών και τραπεζικών επιχειρήσεων κ.λπ. ανήκουν στο ιμπεριαλιστικό κεφάλαιο.


δ) Ακόμη πιο καθυστερημένες χώρες (π.χ. ορισμένες περιοχές της Αφρικής). Πρόκειται για χώρες στις οποίες η μισθωτή εργασία είναι σχεδόν απούσα και οι λαοί ζουν ακόμη κατά φυλές. Εθνική αστική τάξη δεν υπάρχει και ο ιμπεριαλισμός έχει, κατά κύριο λόγο, ρόλο στρατιωτικού κατακτητή.

                

Η κατηγοριοποίηση που γίνεται στο ντοκουμέντο ασφαλώς και δεν είναι ακαδημαϊκού χαρακτήρα. Έχει σοβαρές πολιτικές προεκτάσεις και συνδέεται με τους τακτικούς και στρατηγικούς στόχους που πρέπει να τεθούν σε καθεμία χώρα. Έτσι, βασική προγραμματική απαίτηση στην πρώτη κατηγορία χωρών είναι το άμεσο πέρασμα στη δικτατορία του προλεταριάτου. Στη δεύτερη υπάρχουν δυο εκδοχές: σε κάποιες χώρες είναι δυνατό ένα γρήγορο πέρασμα από την αστικοδημοκρατική επανάσταση στη σοσιαλιστική και σε κάποιες άλλες είναι δυνατοί τύποι προλεταριακών επαναστάσεων που έχουν, όμως, να εκπληρώσουν καθήκοντα αστικοδημοκρατικού χαρακτήρα σε μεγάλη έκταση. Στον τρίτο τύπο τίθεται ως καθήκον η πάλη ενάντια στη φεουδαρχία και τις προκαπιταλιστικές μορφές εκμετάλλευσης και η αγροτική επανάσταση και από την άλλη μεριά, η πάλη ενάντια στον ξένο ιμπεριαλισμό και ο αγώνας για εθνική ανεξαρτησία. Το πέρασμα στη δικτατορία του προλεταριάτου δε θεωρείται αδύνατο, αλλά δυνατό μόνο μέσω μιας σειράς προπαρασκευαστικών βαθμίδων. Επίσης, απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού είναι η στήριξη κάθε τέτοιας χώρας από τις ήδη υπάρχουσες προλεταριακές χώρες. Στον τέταρτο και τελευταίο τύπο η εθνική εξέγερση θα μπορούσε να οδηγήσει στο σοσιαλισμό με παράκαμψη του καπιταλιστικού σταδίου. Προϋπόθεση της νικηφόρας πορείας και για αυτές τις χώρες αποτελεί η στήριξη από τις προλεταριακές δικτατορίες[i].

                

Επιπλέον, το Πρόγραμμα αναφέρεται στα ιδιαίτερα καθήκοντα που πρέπει να τεθούν, ειδικά για τις αποικιακές επαναστάσεις. Στο γενικό θεωρητικό πλαίσιο απαιτείται η μετατροπή της δικτατορίας του προλεταριάτου και της αγροτιάς σε δικτατορία του προλεταριάτου και επισημαίνεται η αποφασιστική σημασία του εθνικού παράγοντα. Ειδικότερα απαιτούνται τα παρακάτω μέτρα:


«1. Ανατροπή της εξουσίας του ξένου ιμπεριαλισμού, των φεουδαρχών και της τσιφλικάδικης γραφειοκρατίας.

2. Εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου και της αγροτιάς με βάση τα σοβιέτ.

3. Πλέρια εθνική ανεξαρτησία και κρατική ένωση.

4. Ακύρωση των κρατικών χρεών.

5. Εθνικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων (βιομηχανιών, μεταφοράς, τραπεζικών κ.ά), που ανήκουνε στους ιμπεριαλιστές.

6. Κατάσχεση των τσιφλικιών, των εκκλησιαστικών και των μοναστηριακών κτημάτων. Εθνικοποίηση όλης της γης.

7. Εισαγωγή της 8ωρης εργάσιμης ημέρας.

8. Οργάνωση του επαναστατικού εργατο-αγροτικού στρατού»[ii].


Τα ντοκουμέντου του 6ου συνεδρίου έχουν και αδυναμίες και αντιφάσεις. Για παράδειγμα μια αντίφαση είναι αυτή που σχετίζεται με το ζήτημα της υπεράσπισης της πατρίδας: «Από τη στάση που θα πάρει κατ’ αρχήν το προλεταριάτο, μπροστά στην ειδική περίπτωση κάθε πολέμου, εξαρτάται και η στάση που πρέπει επίσης να τηρήσει στο ζήτημα της “άμυνας της πατρίδας”. Το προλεταριάτο δεν έχει καμία πατρίδα εφόσον δεν έχει καταλάβει την πολιτική εξουσία και δεν έχει αποσπάσει τα μέσα παραγωγής από τους εκμεταλλευτές του. Η έκφραση “άμυνα της πατρίδας” είναι μια από εκείνες που συναντά καθημερινά σε όλους τους κύκλους: χρησιμεύει απλώς για να δικαιολογήσει τον πόλεμο. Όταν το προλεταριάτο ή ένα προλεταριακό κράτος αγωνίζεται ενάντια στον ιμπεριαλισμό, οι εργάτες έχουν καθήκον να υπερασπιστούν τη σοσιαλιστική τους πατρίδα. Στους εθνικοεπαναστατικούς πολέμους το προλεταριάτο οφείλει να υπερασπίσει τη χώρα του ενάντια στους ιμπεριαλιστές. Αλλά στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, πρέπει, όσο το δυνατό πιο ενεργητικά, να καταγγέλλει την “άμυνα της πατρίδας” που δεν είναι πια τότε παρά μια υπεράσπιση των εκμεταλλευτών και μια προδοσία απέναντι του σοσιαλισμού»[iii], οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο.


Μιλήσαμε για αντιφάσεις, γιατί ενώ διαπιστώνεται η ανάγκη το προλεταριάτο να υπερασπίσει τη χώρα του ενάντια στους ιμπεριαλιστές, άρα να την υπερασπίσει και εκτός σοσιαλιστικού πλαισίου κι ενώ στον τρίτο τύπο πολέμου οι εθνικοεπαναστατικοί πόλεμοι καταγράφονται κυρίως (άρα όχι μόνο) στις αποικίες, η έννοια της πατρίδας καταδικάζεται συλλήβδην. Δεν επιχειρείται καν να δοθεί μια διαφορετική νοηματοδότηση. Κατανοούμε ότι έπρεπε να στηλιτευτεί ο τρόπος που το κεφάλαιο και οι πολιτικοί του εκπρόσωποι (ανάμεσα σε αυτούς και η σοσιαλδημοκρατία) χρησιμοποιούσαν την έννοια της πατρίδας, προκειμένου να πείσουν τους λαούς να συρθούν στο ιμπεριαλιστικό σφαγείο προς εξυπηρέτηση των καπιταλιστικών συμφερόντων. Η εμπειρία του Α΄ παγκόσμιου πολέμου ήταν νωπή και σαφώς επηρέασε αυτήν την τοποθέτηση περί πατρίδας του 6ου συνεδρίου. Όμως, η απόρριψη της έννοιας της πατρίδας δεν απαντούσε με τον καλύτερο τρόπο στα ιδεολογήματα των ταξικών και πολιτικών αντιπάλων. Ας θυμηθούμε το γράμμα του Λένιν προς την Αρμάντ και τον τρόπο που ο Λένιν τοποθέτησε το ζήτημα[iv].

Επομένως, θα είχε ενδιαφέρον να ακούσουμε την άποψη του Θ.Λ. επ΄ αυτού του ζητήματος. Αν ο Θ.Λ. θεωρεί σε κάθε περίπτωση σωστή την καταδίκη της έννοιας πατρίδα, τότε θα πρέπει να μας εξηγήσει και την πρόσφατη στάση του ΚΚΕ σχετικά με τα ελληνοτουρκικά. Αν πάλι θεωρεί ότι δεν είναι καταδικαστέα σε κάθε περίπτωση, τότε θα πρέπει να μας εξηγήσει για ποιο λόγο τακτική και στρατηγική πρέπει να ταυτίζονται και τι ρόλο μπορεί να παίξει η έννοια του πατριωτισμού σε χώρες όπως η Ελλάδα.

Σε κάθε περίπτωση ο Θ.Λ. θεωρεί πως η όποια κατηγοριοποίηση χωρών στερείται νοήματος, αφού η στρατηγική πρέπει να είναι ενιαία; Ίδια στην Μποτσουάνα, ίδια στην Ελλάδα και ίδια στις ΗΠΑ;

 


3. Ο Θ.Λ. υποστηρίζει πως «Ο αρνητικός συσχετισμός δυνάμεων δεν μπορεί να αποτελεί για το ΚΚ κριτήριο στη χάραξη της στρατηγικής του. Ο διεθνής συσχετισμός δυνάμεων ήταν συντριπτικά σε βάρος του ΚΚ (Μπ.) πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση. Όμως η ηγεσία του κόμματος δεν καθόρισε τη στρατηγική της με βάση αυτόν».

                

Δεν χρειάζεται να απαντήσουμε εμείς στον Θ.Λ. Αρκεί να δούμε την αντιπαράθεση Λένιν-Τρότσκι στο ζήτημα του χαρακτήρα της ρώσικης επανάστασης. Ο Λένιν δεν έπαιρνε υπόψη του για το χαρακτήρα της επανάστασης μόνο τα αντικειμενικά δεδομένα (ταξική σύνθεση της ρωσικής κοινωνίας και σχέσεις παραγωγής), αλλά και το επίπεδο συνείδησης των μαζών. Τον Τρότσκι, μάλιστα, τον χαρακτήριζε «αερολόγο που δυστυχώς συντάσσεται με τον Πάρβους» και κατέληγε: «Για να γίνει “μεγάλη” (σ.σ. η δημοκρατική επανάσταση) […] η επανάσταση αυτή πρέπει να ξεσηκώσει γιγάντιες μάζες σε μία ενεργητική δράση, σε μία ηρωική ένταση προσπαθειών, σε “θεμελιακή ιστορική δημιουργία”, να τις ξεσηκώσει μέσα από το τρομερό σκοτάδι, την πρωτοΐδωτη κακομοιριά, την απίστευτη βαρβαρότητα και τη μαύρη αποβλάκωση. […] ούτε λόγος μπορεί να γίνεται για προεργασμένη πολιτική συνείδηση, για σοσιαλδημοκρατική συνείδηση αυτών των μαζών και των πολυάριθμων “αυτοδημιούργητων”, λαογέννητων ηγετών τους, ή έστω κι εκείνων των ηγετών τους που θα προέρχονται από τους μουζίκους»[v]. Η στρατηγική αλλάζει με τις Θέσεις τ’ Απρίλη, γιατί τα δεδομένα είναι νέα: η εργατική τάξη της Ρωσίας έχει κάνει άλμα συνείδησης αφού τα Σοβιέτ έχουν επαναστατική γραμμή. Μάλιστα, πρέπει να διευκρινίσουμε πως η γραμμή των Μπολσεβίκων άλλαξε τρεις φορές σε σχέση με τα Σοβιέτ.


Συγκεκριμένα, στην πρώτη περίοδο (Φεβρουάριος-Ιούλιος) υπήρχε το καθεστώς της δυαδικής εξουσίας, οπότε ήταν υπαρκτή και η δυνατότητα ειρηνικού περάσματος όλης της εξουσίας στα σοβιέτ. Στις Θέσεις του Απρίλη, ο Λένιν διαπίστωσε πως η επαναστατική-δημοκρατική δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς έχει πραγματοποιηθεί «με μια ορισμένη μορφή και ώς ένα βαθμό» (Λένιν, 1986β: 15) και αυτό που επέτασσε η πραγματικότητα ήταν το πέρασμα από το πρώτο στάδιο της επανάστασης στο δεύτερο (σοσιαλιστικό) και κατ’ επέκταση το πέρασμα της εξουσίας από τα χέρια της αστικής τάξης στα σοβιέτ. Να σημειώσουμε πως ο Λένιν μίλησε για την ανάγκη περάσματος της εξουσίας στα σοβιέτ, ενώ οι συσχετισμοί δεν ήταν υπέρ των μπολσεβίκων. Η ασυνέπεια των εσέρων και των μενσεβίκων ήταν αυτή που παρέδωσε την εξουσία στην αστική τάξη.


Στη δεύτερη περίοδο (Ιούλιος-Σεπτέμβριος), τα σοβιέτ μετατράπηκαν σε εξαρτήματα της Προσωρινής Κυβέρνησης, οπότε και το σύνθημα «όλη η εξουσία στα σοβιέτ» δεν είχε πλέον νόημα και οι μπολσεβίκοι το απέσυραν.


Η τρίτη περίοδος ξεκίνησε με τη συντριβή του πραξικοπήματος του Κορνίλοφ. Σε αυτή την περίοδο οι συσχετισμοί εντός των σοβιέτ διαφοροποιήθηκαν υπέρ των μπολσεβίκων και το σύνθημα «όλη η εξουσία στα σοβιέτ» επανήλθε. Παράλληλα με την προτροπή στα σοβιέτ να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους, τα συνθήματα που προέβαλε ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι ήταν λίγα και λιτά: «ψωμί, ειρήνη, γη». 

Μήπως, λοιπόν, ο Λένιν εμφορείτο από άκρατο οπορτουνισμό αφού «απεμπόλησε» το στόχο της κατάληψης της εξουσίας ή ήταν ένας μάστορας της τακτικής αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες επιτυχούς έκβασης της επανάστασης;[vi]


Είναι άλλο να λέμε ότι ο αρνητικός συσχετισμός δυνάμεων δεν πρέπει επ’ ουδενί να οδηγήσει ένα κόμμα στην κατάργηση του επαναστατικού οράματος, την κοινωνική επανάσταση, τον στόχο για την κομμουνιστική κοινωνία και άλλο με ποιο τρόπο θα χαράξει ένα επαναστατικό κόμμα τη στρατηγική του σε κάθε χώρα και πώς αυτή θα «βρίσκεται σε διάλογο» με την τακτική του.

 


4. Όσον αφορά το ρόλο της σοσιαλδημοκρατίας στο μεσοπόλεμο έχουμε να σημειώσουμε τα εξής: Η σοσιαλδημοκρατία έχει εγκληματικές ευθύνες για την πορεία των κινημάτων σε σειρά χωρών. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της Γερμανίας. Υπάρχουν, ωστόσο, δύο κρίσιμα ζητήματα.


Το ένα αφορά τη θεωρία του σοσιαλφασισμού (σοσιαλδημοκρατία και φασισμός είναι δίδυμα αδέλφια, σύμφωνα με αυτή τη θεωρία) και αν αυτή ήταν σωστή. Έχουμε υποστηρίξει αλλού ότι η γέννηση ενός τέτοιου θεωρητικού σχήματος είναι ερμηνεύσιμη αλλά όχι δικαιολογημένη. Επρόκειτο για ένα σχήμα που δεν λάμβανε υπόψη τις σοβαρές διαφορές ανάμεσα σε βάση και κορυφή, πολιτικά ήταν λανθασμένη αφού ταύτιζε τον φασισμό με όλες τις μορφές της αστικής δημοκρατίας, ενώ προπαγανδιστικά ήταν απωθητικό για πλατιές μάζες προοδευτικών εργαζομένων[vii].


Το άλλο ζήτημα έχει να κάνει με το αν ήταν λανθασμένος ο διαχωρισμός από την πλευρά του κομμουνιστικού κινήματος σε δεξιά και αριστερή σοσιαλδημοκρατία. Ο Θ.Λ. διατείνεται πως ήταν λανθασμένος και επιβλαβής. Ένα ιστορικό παράδειγμα αρκεί να μας πείσει για το αντίθετο. Το Ανεξάρτητο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας ιδρύθηκε το 1917 αφού αποτέλεσε διάσπαση του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Το 1920, τέσσερις αντιπρόσωποι της USPD συμμετείχαν στο 2ο Παγκόσμιο Συνέδριο της Κομιντέρν (Κομμουνιστική Διεθνής), για να συζητήσουν τη συμμετοχή τους σε αυτήν. Ενώ κάποιοι συμφώνησαν με τις 21 συνθήκες εισόδου της Διεθνούς, άλλοι αντιτάχθηκαν. Τελικά, η πρόταση για ένταξη στην Κομιντέρν εγκρίθηκε σε ένα συνέδριο του κόμματος στο Halle, τον Οκτώβριο του 1920 με 156 ψήφους υπέρ, σε σύνολο 237 ψήφων. Στις 4 Δεκεμβρίου 1920, η αριστερή πτέρυγα της USPD, με περίπου 400.000 μέλη, συγχωνεύθηκε με το KPD (Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας). Η συγχώνευση αυτή έδωσε μεγάλη ώθηση κινηματικά, οργανωτικά και εκλογικά στο κομμουνιστικό κίνημα της Γερμανίας. Το Κομμουνιστικό Κόμμα έλαβε με αυτόν τον τρόπο το υψηλότερο εκλογικό του ποσοστό φτάνοντας το 17%. Επομένως είχε ή όχι νόημα ο διαχωρισμός της σοσιαλδημοκρατίας σε δεξιά και αριστερή και αν δεν είχε κακώς έγινε η συγχώνευση στη Γερμανία;

 


5. Όμως, αυτοί που έχουν παρακολουθήσει τη νεοτροτσκιστική στροφή του ΚΚΕ, ξέρουν πολύ καλά ότι όλο το «ζουμί» βρίσκεται στην ολοκληρωτική απόρριψη του 7ου συνεδρίου από την πλευρά της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ. Ο Θ.Λ. καταλήγει στο «καταπληκτικό» συμπέρασμα με βάση το οποίο «Η γραμμή του 7ου Συνεδρίου δεν επιβεβαιώθηκε, γιατί απομάκρυνε - αντί να φέρει πιο κοντά - τα ΚΚ από τον στόχο της σοσιαλιστικής επανάστασης [!!!]». Αν τώρα υπάρχουν οι περιπτώσεις της Κίνας, της Γιουγκοσλαβίας, του Βιετνάμ, αν η επανάσταση στην Ελλάδα ήταν η υλοποίηση της δημοκρατικής δικτατορίας των εργατών και αγροτών, αυτό αφήνει παγερά αδιάφορο τον Θ.Λ.


Πρώτα από όλα μία γραμμή, ακόμη κι αν είναι ορθή, δεν οδηγεί άμεσα και νομοτελειακά στον επιθυμητό στόχο. Αν είναι έτσι τότε το σημερινό ΚΚΕ που επιτέλους κατά την ηγεσία του επαναστατικοποιήθηκε μετά από μία πορεία οπορτουνισμού που κράτησε για δεκαετίες, πρέπει να περιμένει οσονούπω τη δικαίωση της δικής του γραμμής που θα είναι μία και μοναδική: η επανάσταση. Ποιος στα αλήθεια πιστεύει κάτι τέτοιο;


Παράλληλα, το τονίζουμε με έμφαση, είναι πιθανώς η πρώτη φορά που σε ένα χρονικό διάστημα περίπου 80 ετών, οι ελληνικές τροτσκιστιικές ομάδες εκθειάζουν τη στροφή του ΚΚΕ. Για του λόγου του αληθές δεν μένει παρά κάποιος να ανατρέξει σε σχετικά κείμενα του ΣΕΚ[viii], της Κομμουνιστικής Τάσης (συμμετείχε στον ΣΥΡΙΖΑ)[ix], της ΔΕΑ[x], της ΟΚΔΕ[xi]. Ο ελληνικός τροτσκισμός που εξαιτίας της γραμμής του έχει μείνει στην αφάνεια επιτέλους παίρνει την εκδίκησή του. Δικαιώνει τη γραμμή του μέσα από τον πιο μισητό κινηματικό εχθρό του: το ΚΚΕ!


Εκτός των άλλων υπάρχουν συμπεράσματα που δεν διατυπώνονται με σαφήνεια, αλλά υπονοούνται (χαρακτηριστικό της οπορτουνιστικής σκέψης). Ο Θ.Λ. παραδέχεται πως οκτώ χώρες μετά τον πόλεμο αποσπάστηκαν από το στρατόπεδο του καπιταλισμού, αλλά με τη βοήθεια του Κόκκινου Στρατού. Αυτό που δεν μας λέει, όμως, είναι αν αυτό έγινε στο πλαίσιο της μοιρασιάς του κόσμου ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και τον παγκόσμιο καπιταλισμό, όπως μονότονα διατείνεται το αστικό στρατόπεδο. Κι εδώ δεν χωράνε μισόλογα. Ή έγινε έτσι ή όχι. Αν η ηγεσία του ΚΚΕ δεν υιοθετεί ακόμη κι αυτή τη θεωρία του σοσιαλιμπεριαλισμού, τότε ας δώσει μία ξεκάθαρη απάντηση: η παρέμβαση του Κόκκινου Στρατού υποβοήθησε την κατεύθυνση αυτών των κοινωνιών των οκτώ χωρών να περάσουν στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο ή η εξουσία πάρθηκε πραξικοπηματικά; Μήπως, δηλαδή, η παρέμβαση ήταν επέμβαση;



Τέλος, πρέπει να δούμε τα πρακτικά αποτελέσματα της γραμμής του 7ου συνεδρίου, πέρα από λάθη και αδυναμίες που πάντα υπάρχουν στη χάραξη και υλοποίηση μιας γραμμής. Η γραμμή του 7ου συνεδρίου α) συνέβαλλε στο τσάκισμα του φασισμού του οποίου μία ενδεχόμενη νίκη θα είχε ολέθρια αποτελέσματα για όλη την ανθρωπότητα, β) γιγάντωσε τα κομμουνιστικά κόμματα με πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτή του ΚΚΕ που με 200 μόλις μέλη εκτός φυλακών πριν την έναρξη του πολέμου έφτασε να έχει 400.000 μέλη με τη λήξη του πολέμου (και το ΕΑΜ 1.500.000 μέλη), γ) πέτυχε την ήττα φασιστικών κινημάτων που διεκδίκησαν την εξουσία με πραξικόπημα όπως στην περίπτωση της Γαλλίας, δ) βοήθησε τη διαμόρφωση ενός σοσιαλιστικού στρατοπέδου χάρη στο οποίο η ανθρωπότητα έκανε σοβαρά βήματα προόδου με θετικά αποτελέσματα και για τους εργαζόμενους των αναπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών αλλά και για τους υποτελείς λαούς του λεγόμενου τρίτου κόσμου. Η άλλη γραμμή, αυτή την οποία όψιμα ανακάλυψε η ηγεσία του ΚΚΕ, δηλαδή η γραμμή του τροτσκισμού, απέτυχε παταγωδώς (είτε μιλάμε για την εκδοχή Πουλιόπουλου, είτε για την εκδοχή Στίνα). Παρά τις όποιες επαναστατικές κορώνες δεν δημιούργησε ιστορικά γεγονότα, αλλά έμεινε στην ανυποληψία. Και αυτός είναι νόμος της κοινωνίας και της ταξικής πάλης. Όποια γραμμή μένει περίκλειστη σε νεκρά θεωρητικά σχήματα, σε σχήματα που παραβιάζουν στοιχειώδεις κανόνες της μαρξιστικής λενινιστικής θεωρίας και όποιος δεν επιδιώκει να έχει στοιχειώδη γείωση με την πραγματικότητα ένας δρόμος τον περιμένει: η άρνηση της επανάστασης.

 


Υ.Γ.: Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε για πολλοστή φορά ότι ο οπορτουνισμός δεν είναι μόνο δεξιός, αλλά και αριστερός και ότι ο δεύτερος είναι εξίσου επικίνδυνος με τον πρώτο. Σε κάποιες δε περιπτώσεις υπάρχει ένα μίγμα δεξιού και αριστερού οπορτουνισμού. Μπορεί για παράδειγμα η δράση ενός κόμματος να είναι δεξιά και να ικανοποιεί μικροαστικά αυτιά, ενώ σε επίπεδο διακηρύξεων οι αποφάσεις και τα κείμενα να βρίθουν υπερεπαναστατικής φρασεολογίας καθώς και να κυριαρχεί μία ρητορική με την οποία κατατροπώνονται όλοι οι «εχθροί». Κι επειδή η πράξη είναι το καθοριστικό κριτήριο για την επαναστατικότητα ενός κόμματος δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως πουθενά και ποτέ η επαναστατική λογοκοπία δεν έκανε ένα κόμμα επαναστατικό.




[i] Βλέπε Πρόγραμμα και καταστατικό της Γ’ Διεθνούς, σελ. 60-62, εκδ. Ειρήνη, 1975.

[ii] Ό.π., σελ. 63.

[iii] Ό.π., σελ. 15.

[iv] Λένιν Β. Ι., «Προς την Ι. Φ. Αρμάντ», Άπαντα, τ. 49, σελ. 328-330, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 1984.

[v] Λένιν, Β.Ι., Η σοσιαλδημοκρατία και η προσωρινή επαναστατική κυβέρνηση, Άπαντα, τ.10, σελ. 19, Σύγχρονη Εποχή, 1986.

[vi] Βλέπε αναλυτικότερα Λιόσης Βασίλης, Η αντιπαράθεση Λένιν-Τρότσκι για τον χαρακτήρα της ρώσικης επανάστασης, «Τετράδια Μαρξισμού», τ. 3.

[vii] Βλέπε αναλυτικότερα Λιόσης Βασίλης, Τα κοινωνικοπολιτικά μέτωπα στην Τρίτη Κομμουνιστική Διεθνή, σελ. 116-117, εκδ. ΚΨΜ, 2014.

[viii] http://ergatiki.gr/article.php?issue=1173&id=11761

[ix] Διονύσης Βούρτσης, «Η ρεφορμιστική, σοσιαλπατριωτική κριτική στη νέα γραμμή του ΚΚΕ και ο μαρξισμός», https://marxismos.com/i-reformistiki-socialpatriotiki-kritiki-stin-nea-grammi-toy-kke-kai-o-marxismos/

[x] https://rproject.gr/article/kke-gia-ton-polemo-gramma-toy-zahariadi-kai-tis-apofaseis-tis-komintern

[xi] http://www.okde.gr/archives/3643