ΜΗΛΙΟΣ-ΚΚΕ: ΣΗΜΕΙΩΣΑΤΕ 1 (ή για άλλη μια φορά το ΚΚΕ και το ζήτημα του ιμπεριαλισμού) Β' ΜΕΡΟΣ

 

του Βασίλη Λιόση

 

5. ΕΙΔΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΑ

 

Στο προηγούμενο απαντητικό άρθρο μας στον ΜΠ αφιερώσαμε μεγάλο μέρος στην Κίνα. Ο λόγος είναι πως στο κείμενο του ΜΠ υποστηριζόταν πως υπάρχουν ανακατατάξεις στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα (κάτι που δεν είναι λανθασμένο) και πως νέες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις προβάλλουν, όπως η Ρωσία και η Κίνα. Το να καταλήξει κάποιος σε αυτό το συμπέρασμα (περί ιμπεριαλιστικής Κίνας) είναι τουλάχιστον βιαστικό. Κανείς δεν αποκλείει την ανακατάταξη στην αξιολογική λίστα των παγκόσμιων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και την εμφάνιση νέων. Η Κίνα είναι ανερχόμενη καπιταλιστική δύναμη και δεν αποκλείεται στο εγγύς ή απώτερο μέλλον να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό και ηγεμονικό ρόλο και να μετατραπεί σε ιμπεριαλιστική δύναμη. Ο κόσμος δεν μένει σταθερός. Το να υποστηρίζαμε κάτι τέτοιο θα ήταν αντιδιαλεκτικό. Η ένστασή μας είναι πως στην παρούσα φάση και παρά τη δυναμική του κινεζικού καπιταλισμού, η Κίνα δεν πληροί τις προϋποθέσεις προκειμένου να την εντάξει κάποιος στη χούφτα των ιμπεριαλιστικών κρατών.

 

 

Ο ΒΟ μάς απαντά: «Η Κίνα, για παράδειγμα, παρουσιάζει σήμερα όλα τα χαρακτηριστικά ενός κράτους στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας. Το ΑΕΠ της εκτινάχτηκε από το 3,6% στο 13,4% του παγκόσμιου ΑΕΠ μεταξύ 2000 και 2014 και μετατράπηκε σε κράτος-πιστωτή. Εξετάζοντας τα επίπεδα της βιομηχανικής παραγωγής για το διάστημα 2008-2015, βλέπει ανάλογα ότι, ενώ στην Κίνα σημειώνεται αύξηση 82% στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία στη βιομηχανία, στις ΗΠΑ η αύξηση είναι μόλις 3%, ενώ στην ευρωζώνη παρατηρείται μείωση 6%. Σημειώνουμε ακόμη ότι το 2014 οι επενδύσεις στο εξωτερικό από κινεζικά μονοπώλια (συμπεριλαμβανομένων και αυτών με έδρα το κινεζικό Χονγκ Κονγκ) έφτασε τα 259 δισεκατομμύρια δολάρια, φέρνοντάς τα στη δεύτερη θέση μετά από τις πολυεθνικές των ΗΠΑ με επενδύσεις 337 δις δολαρίων.

 

»Όλα τα παραπάνω στοιχεία για την καπιταλιστική ανάπτυξη στην Κίνα δίνουν μια αποστομωτική απάντηση και στις απόψεις οπορτουνιστών δημοσιολόγων που, χρησιμοποιώντας επιλεκτικά στοιχεία από τη δραστηριότητα πολυεθνικών εταιριών στη χώρα αυτή, υποστηρίζουν ότι οι κινεζικοί μονοπωλιακοί όμιλοι παίζουν δευτερεύοντα, συμπληρωματικό ρόλο […]»[1].

 

Παρατήρηση πρώτη: Με τα όσα γράφονται παραπάνω γίνεται παραδεκτό ότι υπάρχουν τελικά κριτήρια για την «ιμπεριαλιστικότητα» μιας χώρας. Αν υπάρχουν τέτοια κριτήρια, τότε γιατί στερείται νοήματος η διάκριση σε ιμπεριαλιστικές κι εξαρτημένες χώρες;

 

Παρατήρηση δεύτερη: ο ΒΟ, όπως ήδη έχουμε πει, μας κατηγόρησε πως είναι ανεδαφικό να χρησιμοποιεί κάποιος κριτήρια όπως το ΑΕΠ, το νόμισμα κ.λπ. για την κατάταξη μιας χώρας ως ιμπεριαλιστικής ή εξαρτημένης. Και τι κάνει στη συνέχεια; Το πρόβλημα λύνεται απλά: έχει μια χώρα μονοπώλια; Εφόσον η απάντηση είναι καταφατική, η χώρα είναι ιμπεριαλιστική κι επειδή όλες έχουν μονοπώλια, τότε είναι όλες ιμπεριαλιστικές. Ωστόσο, για την Κίνα πέφτει σε μία λογική και βεβαίως άλυτη αντίφαση. Το αν το αντιλαμβάνεται ή όχι, μας είναι αδιάφορο. Χρησιμοποιεί το ΑΕΠ, τη δυναμική του δευτερογενούς τομέα και το δανεισμό ως τα απόλυτα κριτήρια για να την εντάξει στις ιμπεριαλιστικές χώρες (που για άλλη μια φορά το λέει έμμεσα), τοποθετώντας την στην κορυφή της «ιμπεριαλιστικής πυραμίδας».

 

Παρατήρηση τρίτη: στο άρθρο κριτικής στον ΜΠ παραθέσαμε πλήθος στοιχείων: αναφερθήκαμε σε περιπτώσεις πολυεθνικών μεγαθηρίων όπως η Apple για τις οποίες τα εντός Κίνας εργοστάσια αναλαμβάνουν κυρίως τη συναρμολόγηση των προϊόντων, επισημάναμε πως από τα κέρδη αυτών των μονοπωλιακών γιγάντων μικρός όγκος κερδών μένει στην Κίνα, υπογραμμίσαμε πως η μερίδα του λέοντος από τη λεγόμενη προστιθέμενη αξία αποδίδεται στην πλούσια χώρα εισαγωγής, τονίσαμε πως η καπιταλιστική ανάπτυξη της Κίνας έχει όρια αφού μία σειρά παραγόντων λειτουργεί ανασταλτικά, υπενθυμίσαμε πως τα ξένα κεφάλαια εγκαταλείπουν μαζικά την Κίνα προκαλώντας μείωση των συναλλαγματικών διαθέσιμων και τέλος διευκρινίσαμε πως η ισχύς της Κίνας στους διεθνείς οργανισμούς είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτή των ΗΠΑ και των υπόλοιπων ιμπεριαλιστικών χωρών. Όλα αυτά τα στοιχεία τα οποία αλιεύσαμε από ξένους αναλυτές και τον ξένο Τύπο, θεωρούνται αποσπασματικά, ενώ ο δείκτης του ΑΕΠ και μία αναφορά στην προστιθέμενη αξία των παραγόμενων στην Κίνα προϊόντων, θεωρούνται από το ΒΟ στοιχεία πλήρη. Ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματά του.

 

Αν, όμως, το πλήθος των στοιχείων που παραθέσαμε στο προηγούμενο άρθρο μας δεν θεωρείται επαρκές, θα δούμε μερικά ακόμη.

 

Όσο κι αν ο κινεζικός καπιταλισμός αναπτύσσεται, ο πολυπληθής κινεζικός λαός εμπιστεύεται τα αμερικανικά προϊόντα: «Παρά τις εντάσεις όσον αφορά τις εμπορικές σχέσεις Ουάσιγκτον - Πεκίνου, η Ford Motor δεν διστάζει να κυκλοφορήσει πρώτη φορά το αγροτικό Ford F-150 Raptor στην Κίνα, διότι, πολύ απλά, αυξάνεται η ζήτηση. […] Δεν υπάρχουν αντίστοιχα οχήματα που να παράγονται από κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες. Τα τελευταία χρόνια, οι Κινέζοι ενδιαφέρονται για τα αυτοκίνητα ελευθέρου χρόνου. Επιθυμούν μεγαλύτερα και πιο δυνατά μοντέλα.

 

»[…] Παρά τις ανισορροπίες στις μεταξύ τους εμπορικές σχέσεις, οι Κινέζοι καταναλωτές εκδηλώνουν ολοένα και περισσότερο προτίμηση στις αμερικανικές μάρκες.

 

»Τα μοντέλα της Ford και της Chevrolet, τα περισσότερα εκ των οποίων παράγονται στην Κίνα, αποδίδοντας ακόμη και έτσι κέρδη στο Ντιτρόιτ, είναι κοινό θέαμα στα οδικά δίκτυα της Κίνας. […]

 

»Αυτή η προτίμηση στα αμερικανικά προϊόντα δεν περιορίζεται στα αυτοκίνητα. Τα κινητά τηλέφωνα iPhone της Apple αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ανταγωνισμό αλλά παραμένουν αντιπροσωπευτικό δείγμα αφθονίας και επιτυχίας. Οι Κινέζοι καταναλωτές φορούν αθλητικά παπούτσια Nike και πίνουν latte στα Starbucks. Στην αντίληψη πολλών καταναλωτών, οι μάρκες συμβολίζουν μια ποιότητα στην καθημερινότητά τους και μια επιβεβαίωση πως έχουν πετύχει στη ζωή τους.

 

»Η Ford δεν είναι η μοναδική αυτοκινητοβιομηχανία που θα εισάγει αγροτικά στην Κίνα από το εργοστάσιο του Νιούμπορν στο Μίσιγκαν. Φέτος, η General Motors ξεκίνησε να εισάγει τα αγροτικά μεγάλων διαστάσεων Chevrolet Silverado από το Φλιντ του Μίσιγκαν και τα μικρότερα μοντέλα Chevrolet Colorado από την πόλη του Βέντζβιλ του Μιζούρι. Η Ford θα ξεκινήσει, επίσης, να εισάγει μεσαίου μεγέθους Ford Ranger μέσα στον επόμενο χρόνο. […]

 

»Τα αυτοκίνητα είναι ένα από πιο επίμαχα θέματα στις εμπορικές διαμάχες Ουάσιγκτον - Κίνας, διότι το Πεκίνο χρεώνει υψηλούς φόρους και δασμούς στα εισαγόμενα αυτοκίνητα. Όμως ορισμένες περιφέρειες χαλαρώνουν ήδη την απαγόρευση των αγροτικών στα αστικά κέντρα, αυξάνοντας τις πιθανότητες για υψηλότερες πωλήσεις στο μέλλον»[2].

 

Ίσως σπουδαιότερο ζήτημα από αυτό της προτίμηση των Κινέζων στα αμερικανικά προϊόντα είναι το ζήτημα του νομίσματος: «Τα τελευταία χρόνια η Κίνα έχει αναλάβει έναν ηγετικό ρόλο στην εγκαθίδρυση μιας νέας σειράς διεθνών οικονομικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένης της Νέας Τράπεζας Ανάπτυξης (New Development Bank), το Αποθεματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης (Contingent Reserve Arrangement), την Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών (Asia Infrastructure Investment Bank: AIIB) και το Ταμείο του Δρόμου του Μεταξιού (Silk Road Fund), όπως επίσης και τον οργανισμό συνεργασίας της Σαγκάης. […]

 

»Φυσικά, στο άμεσο μέλλον, η Κίνα δεν θα αντικαταστήσει το σύστημα του αμερικανικού δολαρίου· θα μπορούσε το πολύ να σταθεί επί ίσοις όροις. Αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες υπερκέρασαν το Ηνωμένο Βασίλειο αναφορικά με τη βιομηχανική παραγωγική ικανότητα στα τέλη του 19ουαιώνα, χρειάστηκαν άλλα 50 χρόνια και δύο παγκόσμιοι πόλεμοι προτού μπορέσουν να κυριαρχήσουν στην παγκόσμια οικονομία. Η Κίνα αναγνωρίζει αυτήν την πραγματικότητα, και έχει με συνέπεια προωθήσει την AIIB και άλλους οργανισμούς ως συμπληρώματα, όχι ως ανταγωνιστές της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Ασιατικής Τράπεζας Ανάπτυξης (ADB). […]

 

»[…] στην επόμενη φάση του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, κύρια πηγή της αξιοπιστίας του νομίσματος είναι η πολιτική και στρατιωτική ισχύς της χώρας. Από αυτή τη σκοπιά, η αδιαμφισβήτητη θέση του αμερικανικού δολαρίου ως παγκόσμιο πιστωτικό νόμισμα προκύπτει κυρίως από την τεράστια στρατιωτική δύναμη των Η.Π.Α.»[3].

 

Επίσης: «[…] Το γουάν μπορεί να μετατοπίζει το ευρώ, την στερλίνα και το γεν, αλλά έχει μικρό αντίκτυπο στο δολάριο. Στην πραγματικότητα, το παντοδύναμο δολάριο παραμένει το κυρίαρχο νόμισμα στις διεθνείς αγορές, εμπλεκόμενο στο 88% όλων των διεθνών νομισματικών ανταλλαγών.[…]

 

»Η μεγαλύτερη επιχείρηση αφορολόγητων αγορών δεν είναι στο αστραφτερό Ντουμπάι ή τη Σιγκαπούρη. Ο βασιλιάς των αφορολόγητων αγορών είναι η Σεούλ, στη Νότια Κορέα – και οι αγοραστές είναι σχεδόν όλοι από την Κίνα.

 

»Το αεροδρόμιο Incheon στη Σεούλ παράγει σχεδόν 2 δις δολάρια αφορολόγητων αγορών, φέρνοντάς το μύτη με μύτη με το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι στην κορυφή των διεθνών ταξινομήσεων. Αλλά στη Σεούλ, οι πωλήσεις στο αεροδρόμιο είναι μόνο η κορφή του παγόβουνου.

 

»Οι κινέζοι ταξιδιώτες που ψωνίζουν στο κέντρο της Σεούλ διαλέγουν αρώματα, αλκοόλ και τσιγάρα σε ειδικά καταστήματα λιανικής (outlet) στο κέντρο της πόλης, πηγαίνουν τις αποδείξεις στο αεροδρόμιο και παίρνουν τα καλούδια τους στις πύλες αναχώρησης.

 

»Εκεί αφήνουν πίσω τους βουνά από σκουπίδια, καθώς ξαναπακετάρουν τις αγορές τους σε χειραποσκευές. Προσθέτοντας αυτά στις αγορές του κέντρου φέρνει στο σύνολο του αφορολόγητου της Σεούλ πάνω από 8 δις δολάρια, νούμερο που κάνει όλα τα άλλα να φαίνονται μικροσκοπικά.

 

»Αλλά μην πάτε στη Σεούλ περιμένοντας να ψωνίσετε αφορολόγητα στο τοπικό κορεάτικο γουόν. Όλες οι τιμές αναγράφονται σε αμερικανικά δολάρια. Αυτό δεν είναι για διευκόλυνση των Κορεατών πωλητών, των αμερικανών τουριστών ή των αμερικανών στρατιωτών που επιστρέφουν στις σπίτια τους από τις βάσεις της Κορέας. Οι τιμές είναι σε δολάρια γιατί το δολάριο επιλέγουν οι Κινέζοι καταναλωτές»[4], οι υπογραμμίσεις δικές μας.

 

Είναι, όμως, τα πράγματα όπως συνήθως παρουσιάζονται σχετικά με τη δυναμική της κινεζικής οικονομίας; Ζητάμε συγγνώμη για το μακροσκελές απόσπασμα που θα παραθέσουμε, αλλά είναι πλήρως διαφωτιστικό: «Και το κινέζικο Γουάν; Η Κίνα έχει τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο και υπό πολλές απόψεις έχει γίνει το νέο “εργαστήρι του κόσμου”. Σύμφωνα με κάποιες μετρήσεις- οι οποίες βέβαια τίθενται υπό σοβαρή αμφισβήτηση- η κινέζικη βιομηχανική παραγωγή έχει υπερβεί αυτή των ΗΠΑ. Όμως, παρά την θεαματική ανάπτυξη του βιομηχανικού καπιταλισμού στην Κίνα ως αποτέλεσμα των οικονομικών αναδιαρθρώσεων του Deng Xiaoping, που έλαβαν χώρα το 1978, οι Κινέζοι καπιταλιστές έχουν ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουν μέχρι να γίνουν ιμπεριαλιστική δύναμη.

 

»Πρώτον, ακόμα και αν πάρουμε ως δεδομένο ότι η κινεζική βιομηχανική παραγωγή έχει ξεπεράσει αυτή των ΗΠΑ σε απόλυτο βιομηχανικό όγκο, η κατά κεφαλήν παραγωγή της κινεζικής βιομηχανίας ακόμη βρίσκεται πολύ πίσω σε σχέση με τις ΗΠΑ κυρίως λόγω του τεράστιου πληθυσμού της Κίνας. […]

 

»Επιπλέον, παρά τη ραγδαία ανάπτυξη, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Κίνα είναι ακόμα πολύ μικρότερη από αυτή των ΗΠΑ. Οι εξαιρετικά μικροί μισθοί που λαμβάνουν οι εργοστασιακοί εργάτες στην Κίνα σε σύγκριση με αυτών στις ΗΠΑ είναι σημαντικό ανάχωμα στην προσπάθεια της Κίνας να περιορίσει την διαφορά στην παραγωγικότητα υπό καπιταλιστικούς όρους.

 

»Η Κίνα είναι αναγκασμένη να πουλάει πολλά από τα εμπορεύματα που παράγονται από επιχειρήσεις που βρίσκονται εκεί ως προϊόντα με το σήμα κατατεθέν αμερικανικών εταιρειών. Για παράδειγμα τα iPod, τα iPad και τα iPhone παράγονται από την εταιρία Foxconn, η οποία ανήκει σε έναν Ταϊβανέζο Κινέζο δισεκατομμυριούχο, και η μεγαλύτερη βιομηχανική μονάδα της βρίσκεται στην κεντρική Κίνα.

 

»Ωστόσο, η Foxconn υποχρεούται να παραχωρεί τεράστια ποσά από την παραγόμενη υπεραξία που δημιουργούν οι εκατοντάδες χιλιάδων των υπερεκμεταλλευόμενων Κινέζων εργατών στους δισεκατομμυριούχους μετόχους και στα επιχειρηματικά στελέχη της Apple, η οποία έχει την έδρα της στις ΗΠΑ. Αυτή είναι και η κληρονομιά του αποβιώσαντος Steve Jobs. Η σχέση ανάμεσα στην Apple και την Foxconn δείχνει πως η Κίνα, παρά την θεαματική της πρόοδο, ακόμη παραμένει ένα καταπιεζόμενο έθνος και όχι ένα ιμπεριαλιστικό καταπιεστικό έθνος.

 

»Πρέπει επίσης να θυμόμαστε πως ο ιμπεριαλισμός δεν χαρακτηρίζεται μόνο από την κυριαρχία του βιομηχανικού κεφαλαίου αλλά και του χρηματιστικού κεφαλαίου. Οι κινεζικές τράπεζες έχουν ακόμη μεγάλη πορεία μέχρι να φτάσουν το επίπεδο των αμερικανικών. Για τη δημιουργία ενός πραγματικού κινεζικού ιμπεριαλισμού, η κινεζική αστική τάξη θα πρέπει να αναδειχθεί νικήτρια τόσο απέναντι στις αντιστάσεις των εργατών στο εσωτερικό της όσο και απέναντι στις αντιστάσεις που θα προβάλλουν οι ιμπεριαλιστικές και μη- ιμπεριαλιστικές χώρες στο εξωτερικό.

 

»Παρά την ευκολία με την οποία κάποιοι μιλούν για κινεζικό ιμπεριαλισμό, η Κίνα δεν έχει στρατό εκτός των συνόρων της με μόνη εξαίρεση τους στρατιώτες που υπηρετούν στις ανθρωπιστικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίοι υπηρετούν κάτω υπό της διαταγές της Αυτοκρατορίας. Επιπλέον, η κινεζική Ταιβάν, που βρίσκεται εκτός της ενδοχώρας, παραμένει κάτω από τον στρατιωτικό και πολιτικό έλεγχο των ΗΠΑ. Τέλος, το Χονγκ-Κονγκ, το οποίο εκλάπη από τους Βρετανούς στους πολέμους του Οπίου, κατά την διάρκεια του 19ου αιώνα, ακόμη και σήμερα δεν είναι εντελώς ενσωματωμένο στην Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

 

»Πράγματι, η Κίνα είναι αυτή τη στιγμή ο μεγαλύτερος πιστωτής των ΗΠΑ (σημ. μτφρ: Η Κίνα εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος πιστωτής των ΗΠΑ. Περισσότερα στην ανάλυση του CSIS). Όμως το χρέος που ανήκει στην Κίνα είναι κυρίως υπό την μορφή κρατικών ομολόγων του Θησαυροφυλακίου των ΗΠΑ, και χρησιμοποιείται κυρίως ως στήριγμα των κινεζικού συναλλάγματος. Δεν βλέπουμε το Κινεζικό χρηματιστικό κεφάλαιο να αγοράζει τις τράπεζες και τις μεγάλες επιχειρήσεις που κυριαρχούν στις ΗΠΑ και στις οικονομίες του κόσμου.

 

»Στην πραγματικότητα, η κινεζική κατοχή των ομολόγων του Αμερικανικού Θησαυροφυλακίου είναι υπό πολλές απόψεις μία αδυναμία, καθώς η πολιτική θέση της Κίνας θα ήταν κατά πολύ ισχυρότερη εάν το νόμισμά της στηριζόταν σε μεγάλα αποθέματα χρυσού και όχι σε αμερικανικά ομόλογα. Η εξάρτηση της Κίνας από τα αμερικανικά ομόλογα την δεσμεύει από το αμερικανικό σύστημα του δολαρίου υπό την άποψη ότι αν το σύστημα του δολαρίου καταρρεύσει η Κίνα επίσης θα έμπαινε σε κρίση.

 

»Θα χρειαστεί λοιπόν να συμβούν πολλά πράγματα μέχρι την ανάδειξη μιας παγκόσμιας κινεζικής αυτοκρατορίας και το Γουάν γίνει το νόμισμα που θα αντικαταστήσει το σύστημα του δολαρίου στο παγκόσμιο συναλλαγματικό σύστημα. Είναι δύσκολο να δούμε πως αυτό θα μπορούσε να συμβεί ειρηνικά, αν αναλογιστούμε το ότι χρειάστηκαν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι για την αντικατάσταση της Βρετανίας από τις ΗΠΑ»[5].

 

Το «θαύμα» της Κίνας, όπως τονίσαμε στην προηγούμενη απάντησή μας στο ΜΠ, έχει όρια. Αυτό αποδεικνύεται: α) από το γεγονός ότι αμφισβητούνται τα νούμερα ανάπτυξής της, β) από τη μεγάλη μεγέθυνση του ιδιωτικού χρέους ως προς το ΑΕΠ και γ) από το ότι υπάρχει ιστορικό προηγούμενο με οικονομίες «θαύματα», οι οποίες στη συνέχεια έπεσαν σε μακροχρόνιο τέλμα με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Ιαπωνία και τις «ασιατικές τίγρεις»[6].

 

Για να μην παρανοηθούν ή στρεβλωθούν τα όσα υποστηρίζουμε, απαιτείται μία διευκρίνιση. Η Κίνα έχει ανέλθει πολλές βαθμίδες στο καπιταλιστικό στερέωμα. Η μεταφορά κεφαλαίων και παραγωγικών μονάδων από τις ΗΠΑ στην Κίνα, κινητοποίησε τουλάχιστον ένα τμήμα της αμερικανικής αστικής τάξης και το κράτος της. Η επιλογή του Τραμπ μάς υπενθύμισε ότι το κράτος λειτουργεί ως ο συλλογικός καπιταλιστής. Στη συγκεκριμένη φάση και προκειμένου να ανακοπεί η ανησυχητική για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό πορεία του κινεζικού καπιταλισμού, ο Τραμπ ήρθε για να συμμαζέψει τα πράγματα. Ο Τραμπ παρουσιάστηκε από μερίδα των ΜΜΕ ως ημίτρελος, γραφικός και ιδιόρρυθμος. Η αλήθεια είναι πολύ πέρα από αυτού του είδους τα πορτρέτα. Το σύνθημα «να κάνουμε πάλι την Αμερική πρώτη», δεν ήταν ένα κούφιο εθνικιστικό σύνθημα αλλά βαθιά οικονομικό που εξέφραζε τουλάχιστον ένα τμήμα του αμερικανικού κεφαλαίου. Ο Τραμπ και αυτό το τμήμα του κεφαλαίου δεν φάνηκε να συμφωνούν με την απάντηση των Δημοκρατικών και μέρους των Ρεπουμπλικάνων, σύμφωνα με την οποία «η Αμερική είναι ήδη πρώτη».  Η άποψη των τελευταίων εδράστηκε στους χρηματιστηριακούς δείκτες και ειδικότερα στον δείκτη NASDAQ, δείκτες που όντως ποτέ δεν ήταν υψηλότεροι. Ωστόσο, αυτό που έκαιγε και καίει τον Τραμπ είναι η μεταφορά παραγωγικών μονάδων από τις ΗΠΑ στην Κίνα και ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Γερμανίας στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Οι ΗΠΑ μέχρι το 1980 είχαν θετικό εμπορικό ισοζύγιο, ενώ σήμερα είναι χώρα ελλειμματική. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τραμπ χαιρέτισε το Brexit, που το θεώρησε ένα χαστούκι στο γερμανικό κεφάλαιο, για αυτό προτίθεται να επιβάλλει φόρο 45% στα εισαγόμενα κινεζικά προϊόντα, να εγκαταλείψει την εταιρική σχέση των χωρών του Ειρηνικού, να καταγγείλει τη NAFTA (συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ-Καναδά-Μεξικού), να επιβάλλει φόρο στα αυτοκίνητα της Ford που παράγονται στο Μεξικό, να ενισχύσει τη στρατιωτική παραγωγή, να απελευθερώσει τη δράση των αμερικανικών πολυεθνικών (κατάργηση του άρθρου 1504). Τέλος, επιθυμεί να καθιερώσει μία ακόμη πιο επιθετική πολιτική στον εξωτερικό τομέα, κάτι που φάνηκε και από τους τελευταίους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ στη Συρία[7]. Η ικανότητα του αμερικανικού κράτους άρα και κεφαλαίου να απαντήσουν στην ανερχόμενη δύναμη που λέγεται Κίνα και μάλιστα χωρίς την κλασική διαμεσολάβηση μιας γραφειοκρατικής κάστας αλλά με απευθείας ανάθεση στους ίδιους τους επιχειρηματίες, δείχνει με έναν άλλο τρόπο ότι η ισχύς του αμερικανικού κεφαλαίου είναι ακόμη σε υψηλότατα επίπεδα και δεν αμφισβητείται άμεσα η πρωτοκαθεδρία του.

 

Η ηγεσία του ΚΚΕ εγκλωβισμένη σε μία δογματική ανάγνωση του λενινισμού, δεν θέλει ή δεν μπορεί να κρίνει δεδομένα όπως αυτά που παραθέσαμε. Τα στοιχεία, τα κριτήρια, η διαλεκτική δεν έχουν καμία μα καμία σημασία. Αυτό που προέχει είναι να εντάξουμε την πραγματικότητα στο ιδεολογικό κατασκεύασμα που έχουμε επινοήσει. Αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με εμάς τόσο το χειρότερο για αυτήν…

 

Και κάτι τελευταίο: πότε η ηγεσία του ΚΚΕ θα διακόψει τις σχέσεις της με το δήθεν Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας;

Ακολουθεί το Γ΄ μέρος (τελευταίο)



[1]. Ό.π., σελ.114-115.

[2]. «Οι Κινέζοι προτιμούν τα αμερικανικά προϊόντα», στο www.kathimerini.gr

[3]. Tsui Sit, Wong Erebus, Kin Chi Lau, Tienjun Wen, «Μία ζώνη, Ένας δρόμος. Η στρατηγική της Κίνας για μια Νέα Παγκόσμια Οικονομική Τάξη», στο www.antapocrisis.gr

[4]. Babones Salvatore, «Ο παράνομος δεσμός της Κίνας με το δολάριο», στο www.antapocrisis.gr

[5]. Sam Williams, «Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ», στο https://avantgarde2009.wordpress.com

[6].  Vague Richard, Η επόμενη οικονομική καταστροφή. Γιατί επέρχεται και πώς να την αποφύγουμε, σελ. 62-65 και 92-98, εκδ. angelus novus, 2016.

[7]. Τα στοιχεία για την πολιτική Τραμπ έχουν ληφθεί από: α) Βατικιώτης Λεωνίδας, «ΣΤΑ ΔΥΟ Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΛΟΓΩ ΤΡΑΜΠ», Επίκαιρα, τ. 368, και β) το σχετικό αφιέρωμα του περιοδικού Άρδην, τ.106