Αντιφασιστικό Κίνημα: ναι ή όχι και σε ποια κατεύθυνση;

 



του Βασίλη Λιόση

 

Το να επισημαίνουμε τον κίνδυνο επέλασης του φασισμού, είναι μάλλον περιττό. Μόνο οι πολιτικά τυφλοί δεν μπορούν να δουν τον κίνδυνο. Τι άλλο χρειάζεται να αναλογιστεί κάποιος από το ότι στην Ιταλία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Δανία, την Ουγγαρία, την Ουκρανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Αυστρία, την Ελλάδα ακόμη και στη Βραζιλία, έχουμε είτε νεοφασιστικά κόμματα με διακριτή κοινοβουλευτική δύναμη και με κινηματικά χαρακτηριστικά, είτε νεοφασιστικά και ακροδεξιά κόμματα που λαμβάνουν μέρος στην κυβέρνηση, είτε κόμματα που βρίσκονται στο κατώφλι της κυβερνητικής εξουσίας; Δεν είναι άραγε συγκλονιστικά διαφορετική η κατάσταση αν την συγκρίνουμε με τους προ δεκαετίες πολιτικούς και ιδεολογικούς συσχετισμούς;


Το κρίσιμο από εδώ κι έπειτα είναι ποια απάντηση δίνουμε: Ποιος τη δίνει, σε τι βάση, με τι πολιτικά χαρακτηριστικά;


Στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες σημειώθηκε μία πλημμυρίδα γεγονότων που είναι κάτι παραπάνω από ανησυχητικά. Γεγονότων που αναδύουν φασίζουσες ή και καθαρόαιμες φασιστικές συμπεριφορές:


  • Η αντίδραση «νοικοκυραίων» στη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου·
  • φίλαθλοι σε αγώνα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου που σήκωσαν ναζιστικά σύμβολα· 
  • οπαδός του Ολυμπιακού που αποκάλεσε τηλεοπτικά τον Ατεντοκούμπο πίθηκο·
  • η απόφαση της ΕΛΜΕ Μυτιλήνης που κάνει αναφορά σε λαθρομετανάστες·
  • ο δημοτικός σύμβουλος Χίου που έκανε λόγο για «ξένες γκαστρωμένες που τριγυρνάνε» και για «το σχέδιο επιμιξίας που υπάρχει»·
  • ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων που δεν γιόρτασαν την εξέγερση του Πολυτεχνείου με βουλευτή της Χρυσής Αυγής που τους έδωσε συγχαρητήρια·
  • τα εθνικιστικά συλλαλητήρια και οι καταλήψεις σε σχολεία για το Μακεδονικό·
  • μαθητές στον Γέρακα που στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου φώναζαν συνθήματα των ΟΥΚ·
  • το αίτημα ορισμένων οδηγών λεωφορείων στη Β.  Ελλάδα που ζήτησαν λεωφορεία ειδικά για μετανάστες·
  • η πρόσφατη δολοφονία του Αλβανού εργάτη στη Λευκίμμη της Κέρκυρας από χρυσαυγίτη·
  • η μεταστροφή της τακτικής της ΧΑ στη δίκη όπου πλέον αποδέχεται τον ναζιστικό της χαρακτήρα …. 

Θα προσθέταμε σε όλα τα παραπάνω και τα αποτελέσματα από μία έρευνα που πραγματοποιείται σε όλο τον κόσμο. Σε ερωτήσεις που αφορούν την ανεκτικότητα απέναντι στον διπλανό οι απαντήσεις στην Ελλάδα είχαν ως εξής:

 


Η αριστερά που μετά το 2010 έχασε την ευκαιρία να βρεθεί στο προσκήνιο με όρους κινηματικούς (δεν αναφέρομαι στον ΣΥΡΙΖΑ που ούτε και πριν τη διακυβέρνηση του δικαιούτο να έχει τον πολιτικό προσδιορισμό αριστερά), πρέπει όχι αύριο, αλλά ΤΩΡΑ να πάρει πρωτοβουλίες. Απαιτείται η συζήτηση για τη δημιουργία αντιφασιστικών συσπειρώσεων και παρεμβάσεων σε κάθε χώρο.

                  

Σε τι βάση πρέπει να γίνουν οι όποιες συσπειρώσεις και με τι στόχο;

 

[α] Η συσπείρωση πρέπει να έχει ως στόχο τη διαφύλαξη των όποιων αστικοδημοκρατικών ελευθεριών καθώς και να εμποδίσει τη δράση των νεοναζί: οι νεοναζί δεν πρέπει να παρεμβαίνουν στη γειτονιά, στα σωματεία, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια.

 

[β] Ειδικά στη νεολαία πρέπει να υπάρξει επίμονη και μεθοδική παρέμβαση: με κείμενα, με εκδηλώσεις, με συζητήσεις, με προβολή βίντεο. Όλοι οι τρόποι παρέμβασης πρέπει να εστιάζουν: στην ιστορική διαδρομή του φασισμού/ναζισμού, στην αποκάλυψη του ρόλου της ΧΑ, στη διαμόρφωση πρότασης για πολύ κρίσιμα ζητήματα όπως το μεταναστευτικό και το προσφυγικό.

 

[γ] Να αποκαλύπτονται τα αίτια γέννησης του φασισμού. Ο φασισμός είναι γέννημα του καπιταλισμού και ειδικότερα του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Φασιστικά κινήματα δεν υπήρξαν πριν την εμφάνιση του ιμπεριαλισμού. Σε αυτό το σημείο, όμως, χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Είναι άλλο οι πολιτικές πρωτοπορίες να αποκαλύπτουν τις γενεσιουργές αιτίες ενός φαινομένου, εν προκειμένω του φασισμού, κι άλλο η θεωρητική ανάλυση να τίθεται ως προϋπόθεση συμμαχιών και συσπειρώσεων. Ας ειπωθεί διαφορετικά: δεν χρειάζεται η απαίτηση από τον άλλο να είναι αντικαπιταλιστής προκειμένου να αποτελέσει κινηματικό σύμμαχο. Αν είναι έτσι, τότε ας μείνουμε για άλλη μια φορά μόνοι μας, εμείς η αίρεση των καθαρών, και ας περιμένουμε μία μεταλλαγή των συνειδήσεων που θα έρθει με ένα μεταφυσικό τρόπο. Κι επιπλέον όποιο κίνημα και να συγκροτείται είτε αυτό είναι φοιτητικό, είτε μαθητικό, είτε εργατικό, είτε περιβαλλοντικό, είτε αντιπολεμικό, είτε κίνημα για τη δημόσια υγεία κ.λπ. θα έπρεπε να είναι αντικαπιταλιστικό. Αλλά στα αλήθεια μπορεί να συγκροτηθεί ένα τέτοιο κίνημα και να είναι ρωμαλέο και μαζικό;

 

[δ] Ένας σίγουρα αποτυχημένος δρόμος για τη συγκρότηση αντιφασιστικών συσπειρώσεων είναι η άποψη που λέει «τι φασισμός, τι αστική δημοκρατία. Όλα είναι εκφάνσεις της δικτατορίας της αστικής τάξης». Πρόκειται για καταστροφική άποψη που άλλωστε έχει δοκιμαστεί ιστορικά: το σχήμα του σοσιαλφασισμού ήταν βαθιά λανθασμένο και αναποτελεσματικό για την ανάπτυξη του κινήματος στην περίοδο του μεσοπολέμου. Οι πρεσβευτές αυτού του σχήματος θα πρέπει να απαντήσουν αν είναι το ίδιο να κυκλοφορούν οι εφημερίδες, να γίνονται εκλογές, να μην είναι καταργημένα τα κόμματα και τα εργατικά σωματεία, με την απαγόρευση της δράσης των πολιτικών κομμάτων και των λαϊκών συλλογικοτήτων, με το οι κομμουνιστές και οι προοδευτικοί να φυλακίζονται, διώκονται, βασανίζονται, δολοφονούνται. Αν κάποιος απαντήσει ότι είναι το ίδιο τότε δεν υπάρχει κανένα περιθώριο συζήτησης και συνεννόησης.

 

[ε] Μήπως, όμως, μία πλατύτητα του αντιφασιστικού κινήματος θα έδινε συγχωροχάρτι σε δυνάμεις όπως ο ΣΥΡΙΖΑ; Ας μην θέτουμε, όμως, ερωτήσεις σε πράγματα που δεν τίθενται στο τραπέζι, τουλάχιστον από την πλευρά μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ευθύνη για την καθυστέρηση της δίκης της ΧΑ, για την μη κατάργηση των ΜΑΤ που υποσχόταν προεκλογικά, για μία από τις πιο φιλονατοϊκές στάσεις που έχει ποτέ παρουσιάσει ελληνική κυβέρνηση, για την συνέχιση της αντιλαϊκής πολιτικής των ΝΔ-ΠΑΣΟΚ. Η εξακολούθηση της φτώχιας και της ανεργίας είναι σημαντικός παράγοντας για τη διατήρηση της επιρροής των νεοναζί. Επομένως, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να πάρει πιστοποιητικά δημοκρατικής ευαισθησίας. Άλλο αυτό κι άλλο όμως η ανάγκη για ευρύτερη συσπείρωση στη βάση.

 

Αν αργήσουμε, αν δεν αντιληφθούμε την κρισιμότητα της κατάστασης, αν δεν συνειδητοποιήσουμε πως ο φασισμός έστω και μεταλλαγμένος αποτελεί μία από τις στρατηγικές επιλογές των μονοπωλίων, τότε το ναζιστικό τέρας θα μας έχει βάλει στο στόμα του, θα μας μασάει κι εμείς θα συζητάμε για το αν ο αντιφασισμός πρέπει να είναι αντικαπιταλισμός ή όχι. Μετά απλώς θα μας χωνεύει το τέρας στο στομάχι του.