Η έκθεση του ΣτέΙτ Ντιπάρτμεντ, οι διεθνείς σχέσεις και τα ελληνικά κόμματα


του Βασίλη Λιόση


Η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ[1] που είδε το φως της δημοσιότητας πρόσφατα και που αφορά τις εκτιμήσεις του αμερικανικού παράγοντα για την Ελλάδα, είναι ένα κείμενο σαφές, ειλικρινές και εύγλωττο. Τόσο σαφές που σαφέστερο δεν γίνεται. Τόσο εύγλωττο που τείνει να καταστήσει τα όποια σχόλια περιττά. Εν πάση περιπτώσει, ο πειρασμός είναι μεγάλος και θα επιχειρήσουμε να διατυπώσουμε κάποιες σκέψεις επί της έκθεσης.


Οι ΗΠΑ σήμερα βρίσκονται σε μία δυσχερέστερη θέση σε σχέση με πρότερες εποχές. Το πρόβλημά τους ακούει κυρίως στο όνομα Κίνα κι εν συνεχεία στο όνομα Ρωσία, Γερμανία, Βενεζουέλα, Τουρκία και Συρία, για διαφορετικούς λόγους σε κάθε περίπτωση.

 

  • Η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας, η αύξηση του ΑΕΠ της, η τεράστια εσωτερική της αγορά, η βιομηχανική της ανάπτυξη και παρά το γεγονός ότι πίσω από τη βιτρίνα κρύβονται αρκετά προβλήματα, καθιστούν την Κίνα το νούμερο ένα ανταγωνιστή για τις ΗΠΑ.
  • Η Γερμανία παίζει το δικό της ηγεμονικό παιχνίδι στην ευρωπαϊκή επικράτεια.
  • Η Ρωσία διαθέτει δύναμη σε δύο πολύ κρίσιμους τομείς: ενέργεια και στρατιωτικοί εξοπλισμοί.
  • Η πρόσφατη αυτοανακήρυξη του ηγέτη της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας που έχει γίνει με την ευλογία των ΗΠΑ, δείχνει πως οι ΗΠΑ δεν θα ησυχάσουν αν δεν διαπράξουν ένα επιτυχές πραξικόπημα στη Βενεζουέλα.
  • Η άλλοτε στενή σύμμαχος των ΗΠΑ, Τουρκία, έχει αποκτήσει τον δικό της αυτόνομο ρόλο στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή γύρω από την επικράτειά της και η σύγκρουση μεταξύ Τουρκίας-ΗΠΑ είναι δεδομένη, παρά τις κατά καιρούς προσεγγίσεις και αντιφάσεις.
  • Όσον αφορά τη Συρία, είναι πλέον κοινώς αποδεκτό πως οι ΗΠΑ υπέστησαν ήττα μετά από πολυετή σκληρό πόλεμο. Πιθανώς η ήττα τους να είναι η πιο σημαντική μετά από την αμερικανική ήττα στο Βιετνάμ.

*  *  *  *


Ωστόσο, οι ΗΠΑ εξακολουθούν και έχουν την κυριαρχία στον στρατιωτικό τομέα, ο μεγαλύτερος όγκος συναλλαγών παγκόσμια γίνονται με το δολάριο και εξακολουθούν να είναι με διαφορά η χώρα που διαθέτει τα περισσότερα προτεκτοράτα, καθώς και η χώρα που με τη μεγαλύτερη άνεση μπορεί να παρεμβαίνει στα εσωτερικά μιας άλλης. Επιπροσθέτως, η κριτική που συχνά ασκείται στον Τραμπ είναι εντελώς επιφανειακή (ο Τραμπ είναι σεξιστής, γραφικός και ημίτρελος). Ο Τραμπ εκφράζει με επιθετικό τρόπο τα συμφέροντα μεγάλων τμημάτων του αμερικανικού κεφαλαίου. Ενός κεφαλαίου που κατανοεί πολύ καλά τρία στοιχεία: το ένα είναι ότι η οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στα χρηματιστηριακά προϊόντα αλλά στην παραγωγή και στη βαριά βιομηχανία. Το άλλο είναι ο άμεσα ορατός κίνδυνος να αντιμετωπίσουν οι ΗΠΑ πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα λόγω της ανοδικής πορείας της Κίνας. Το τρίτο είναι η ανάγκη να διαμοιραστούν τα έξοδα των ιμπεριαλιστικών επιχειρήσεων, ανάμεσα στους συμμετέχοντες και να μην πέφτει το κύριο βάρος στις ΗΠΑ.


Η έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είναι η χάραξη μιας πολιτικής που δεν αφορά στενά την Ελλάδα, αλλά αποτελεί μία πρόταση/κατεύθυνση/επιταγή του αμερικανικού παράγοντα προς αντιμετώπιση των προβλημάτων που απορρέουν από τις ενδοϊμπεριαλιστικές και ενδοκαπιταλιστικές αντιθέσεις και τις ευρύτερες αμερικανικές επιδιώξεις.


Περιληπτικά, και αποκωδικοποιώντας τις αμερικανικές επιδιώξεις, η έκθεση κάνει τις εξής διαπιστώσεις (αν σε κάποιον φαίνονται υπερβολικές οι εκτιμήσεις μας δεν έχει παρά να διαβάσει την ίδια την έκθεση):

 

  • Λόγω των διενέξεων με την Τουρκία προτιμάμε σε αυτή τη φάση ως στενό σύμμαχο την Ελλάδα. Η Ελλάδα θα κάνει όλες τις βρομοδουλειές για λογαριασμό μας στην ευρύτερη περιοχή.
  • Η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να είναι ένα δικό μας προτεκτοράτο σε όλα τα επίπεδα: οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό.
  • Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ εξυπηρετεί άριστα τις επιδιώξεις μας.
  • Οι ΗΠΑ ευγνωμονούν την Ελλάδα για τα ποσά που ξοδεύει σε στρατιωτικές δαπάνες. Πρόκειται για έναν άριστο μαθητή, τουλάχιστον στον συγκεκριμένο τομέα.
  • Όσον αφορά το Μακεδονικό, η παρούσα εξέλιξη εξυπηρετεί τη λύση που εμείς (οι ΗΠΑ) θέλουμε: να υπάρξει, δηλαδή, αντίρροπη κίνηση στην προσπάθεια διείσδυσης στα Δυτικά Βαλκάνια από την πλευρά της Κίνας και της Ρωσίας.
  • Η αμερικανική πρεσβεία στην Ελλάδα θα παρεμβαίνει σε κάθε ευκαιρία, με κάθε τρόπο, σε κάθε έκφανση της κοινωνικής και πολιτικής ζωής στην Ελλάδα.

*  *  *  *


Η έκθεση έχει ασφαλώς αποδέκτες τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, άμεσα ή έμμεσα. Ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχτηκε μία θαυμάσια επιλογή για τις ΗΠΑ. Άλλωστε η Έκθεση διαπιστώνει πως ο αντιαμερικανισμός έχει υποχωρήσει στην Ελλάδα.


Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας δεν προσαρμόστηκαν, δεν έδειξαν ευελιξία και πραγματισμό και όλα αυτά για έναν απλό λόγο: ήταν ήδη προσαρμοσμένοι ακόμη και πριν να ανέλθουν στην εξουσία. Ο Τσίπρας πολύ έγκαιρα και πριν να γίνει πρωθυπουργός φρόντισε να επισκεφτεί τις ΗΠΑ και το ίδρυμα Brookings που αποτελεί μία από τις πιο γνωστές δεξαμενές σκέψης της αμερικανικής ελίτ. Στην επίσκεψή του αυτή φρόντισε να εξωραΐσει την αμερικανική πολιτική (λαϊκά αυτό λέγεται γλείψιμο). Φρόντισε ακόμη πολύ έγκαιρα να διορθώσει τα περί διαβολικού Τραμπ και αυτογελοιοποιήθηκε κατά την επίσκεψη του Ομπάμα στην Ελλάδα στην οποία μίλαγε ελληνικά με αμερικανική προφορά (τα σχετικά βίντεο είναι διαθέσιμα στο youtube). Επίσης, να μην ξεχνάμε το θλιβερό θέαμα κατά το οποίο ο υπουργός εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς χόρευε με τους ομολόγους του στο ΝΑΤΟ υπό τους ήχους του «We are the world» και ως ο πιο πρόθυμος καλούσε όλους τους υπουργούς εξωτερικών να συμμετέχουν στο χορό.


Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι από τις πιο φιλονατοϊκές κυβερνήσεις στη μεταπολίτευση, αν όχι η πιο φιλονατοϊκή. Ο Τσίπρας κατά τη δεύτερη επίσκεψή του στις ΗΠΑ, δεν άφησε κανένα περιθώριο αυταπατών: Υποσχέθηκε κάποια δισεκατομμύρια δολάρια για την αναβάθμιση των F-16, την ώρα που ο ελληνικός λαός πένεται. Δήλωσε κατηγορηματικά ότι η βάση της Σούδας θα εξακολουθήσει να είναι ορμητήριο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού υπογραμμίζοντας μάλιστα την ανάγκη αναβάθμισής της! Εξήρε τον ρόλο του ΝΑΤΟ, υπερβαίνοντας κάθε δήλωση υποταγής στις ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν υπήρξαν απλώς διακηρύξεις, αλλά χειροπιαστά αποτελέσματα: το Νεώριο της Σύρου χαρίζεται στους Αμερικανούς και μάλιστα με απώτερο σκοπό τη σύνδεσή του με τις νατοϊκές ανάγκες. Επίσης, Αλεξανδρούπολη, Θεσσαλονίκη, Κάρπαθος μπαίνουν ή θα μπουν στη διαδικασία εξυπηρέτησης των αμερικανικών συμφερόντων. Όλη η Ελλάδα από άκρο σε άκρο αμερικανονατοϊκό ορμητήριο. Οι Αμερικανοί δεν μπορεί παρά να είναι ευχαριστημένοι με τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης. Μετά από όλα αυτά μόνο θυμηδία μπορεί να προκαλέσει η παρέμβαση της Σίας Αναγνωστοπούλου με βάση την οποία η συμφωνία των Πρεσπών είναι αντιιμπεριαλιστική!


Η ΝΔ με φόντο όλα αυτά έχει ένα σοβαρό πρόβλημα και μία αντίφαση. Από τη μία πρόκειται για το παραδοσιακά πιο φιλοαμερικανικό κόμμα. Για το κόμμα που σε κάθε ευκαιρία δηλώνει πως «ανήκουμε στη Δύση». Από την άλλη ψαρεύοντας σε θολά νερά και προς άγρα ψήφων παίζει το παιχνίδι του εθνικισμού (αν και πρέπει να πούμε πως δεν πρόκειται μόνο για μικροπολιτική, αλλά και για στρατηγική επιλογή). Έτσι, ενώ πρέπει να είναι ευχαριστημένοι οι Αμερικανοί από τη στάση της, στη ΝΔ αναγκάζονται να ασκήσουν κριτική σε μία πολιτική που είναι φιλοαμερικανική. Βέβαια, μπορεί όλη αυτή η κατάσταση να μην δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα και προβληματισμούς στις ΗΠΑ αφού γνωρίζουν τρία πράγματα: πρώτο, στο πλαίσιο του δικομματικού παιχνιδιού επιτρέπονται κάποιες διαφοροποιήσεις, δεύτερο, οι Αμερικανοί ξέρουν πως σε ενδεχόμενη αλλαγή του πολιτικού σκηνικού, δηλαδή σε περίπτωση εκλογικής νίκης της ΝΔ, κανένα πρόβλημα δεν θα αντιμετωπίσουν οι αμερικανικές επιλογές, τρίτο, η ΝΔ μιλώντας για το Μακεδονικό ουδέποτε άγγιξε την ουσία του ζητήματος, δηλαδή ουδέποτε μίλησε για τον ρόλο των ΗΠΑ…


Όσον αφορά το ΚΚΕ εδώ ταιριάζει η φράση «δεν τους πιάνεις πουθενά». Αφού η ηγεσία του έκανε μία στροφή 180ο στο ζήτημα της κλασικής του θεώρησης περί εξαρτημένης Ελλάδας και αφού χαρακτήρισε την Ελλάδα ως ιμπεριαλιστική, τώρα οι αντιαμερικανικές κορώνες «δίνουν και παίρνουν». Με άλλα λόγια το ΚΚΕ παραβιάζει τις αποφάσεις και θεωρήσεις του που όμως είχαν γίνει μέσω φραξιονιστικών μεθόδων. Δηλαδή παραβίαση στην παραβίαση. Παράλληλα, φλερτάρει με εθνικιστικές απόψεις, όταν δεν αναγνωρίζει τη μακεδονική εθνότητα και γλώσσα, και μιλάει για κατασκευή του μακεδονικού έθνους από το καθεστώς Τίτο, δηλαδή χρησιμοποιεί την επιχειρηματολογία των πιο συντηρητικών κύκλων.


*  *  *  *


Ένα είναι σίγουρο. Οι ΗΠΑ δεν θα αφήσουν από τις δαγκάνες τους την Ελλάδα. Θα την εντάξουν στους σχεδιασμούς τους με ακόμη πιο εμφατικό τρόπο. Η Ελλάδα μέσω της αξιοποίησης της βάσης της Σούδας και άλλων διευκολύνσεων θα είναι υπεύθυνη  για το θάνατο αθώων ανθρώπων, για ακόμη άλλη μια φορά. Σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα θα εξυπηρετεί αλλότρια σχεδία. Ο αντιαμερικανισμός, ο αντιιμπεριαλισμός, η ανάπτυξη ενός φιλειρηνικού κινήματος, πρέπει να βρίσκεται στην ατζέντα των πιο ανήσυχων ανθρώπων και συλλογικοτήτων.

 

 



[1] https://www.imerodromos.gr/ekthesi-steit-dipartment-gia-tin-ellada-sok-aristeris-kataischynis-kai-amerikanofrosynis/